Σύμφωνα με την αγγλική εθιμοτυπία, χρειάζεται να διαχειρίζεται κανείς με συγκεκριμένο (καλό) τρόπο ακόμα και μια απλή σωματική αντίδραση. Οταν κάποιος φτερνίζεται, για παράδειγμα (προφανώς στον αγκώνα του αν δεν έχει χαρτομάντηλο), ζητάει συγγνώμη για την ενόχληση κα οι άλλοι του απαντούν «bless you» («να είσαι καλά»), «κανένα πρόβλημα» ή του απευθύνουν ένα σύντομο χαμόγελο ή έστω ένα νεύμα αν είναι άγνωστοι…
Αντίθετα, οι Γάλλοι κάνουν πως δεν τρέχει τίποτα. Είναι εντελώς διακριτικοί για να μην φέρουν σε δύσκολη θέση τον φτερνιζόμενο. Αυτό απαιτεί η παράδοση του σαβουάρ βιβρ (οτιδήποτε άλλο είναι νεωτερισμός) στη χώρα που εφηύρε και επέβαλε τη λέξη «εθιμοτυπία» (etiquette). Συγκεκριμένα ο βασιλιάς Λουδοβίκος ΙΔ’ είχε την ιδέα να χρησιμοποιεί μικρές πινακίδες, που ονομάζονταν «ετικέτες», για να υπενθυμίζει στους αυλικούς του τους αποδεκτούς «κανόνες του σπιτιού».
(Στο σημείο αυτό δεν αντέχω να μην αναφερθώ στο εντυπωσιακό παράδοξο της Γαλλίας, μιας χώρας που αποκεφάλισε τους βασιλιάδες της και αρνήθηκε με τον πιο βίαιο τρόπο οτιδήποτε σχετίζεται με την κοινωνική τάξη ή τα προνόμια, αλλά παρέμεινε προσκολλημένη στην ιδέα της εθιμοτυπίας ακόμη και του πρωτοκόλλου. Οι Γάλλοι ήταν αποφασισμένοι να αποδείξουν ότι η κομψότητα και ο σεβασμός δεν είναι προνόμιο των πλουσίων, αλλά επιλογή κάθε ατόμου που σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους. Με άλλα λόγια, η Γαλλική Επανάσταση δεν κατάργησε την ευγένεια, την εκδημοκράτισε.)
Αλλά τι να λέμε τώρα. Μπορεί οι Γάλλοι να κωδικοποίησαν τους καλούς τρόπους, ιστορικά όμως οι Βρετανοί -και ειδικότερα οι Αγγλοι- είναι αυτοί που δίνουν μεγάλη σημασία στην ευγένεια σε κάθε περίσταση και ανά πάσα στιγμή.
Τούτου λεχθέντος δεν είναι παράξενο ότι ο Guardian δημοσιεύει τον πλήρη οδηγό του ταξιδιωτικού σαβουάρ βιβρ. Το περιβάλλον λεωφορείων, τρένων και αεροπλάνων (και πλοίων προσθέτουμε) μπορεί να είναι ζεστό, θορυβώδες και αγχωτικό, για να μην αναφερθούμε σε ταξιδιώτες με τεράστια σακίδια πλάτης, πικάντικο φαγητό και το χειρότερο αμφισβητήσιμη υγιεινή. Η δημοσιογράφος Εμινέρ Σανέρ, λοιπόν, συνέταξε τον οδηγό που δημοσιεύεται στη βρετανική εφημερίδα αφού μίλησε με τρεις ειδικούς της εθιμοτυπίας, που μας δείχνουν τον δρόμο για την ευπρέπεια στις δημόσιες συγκοινωνίες. Ιδου:
Τα πάντα για το κάθισμα
Σε ποιον πρέπει να προσφέρω τη θέση μου; Κατ’ αρχήν, η απάντηση είναι απλή: σε οποιονδήποτε τη χρειάζεται περισσότερο από εσάς. Ωστόσο, «η πραγματικότητα είναι πιο δύσκολη», επισημαίνει ο Ρούπερτ Γουέσον διευθυντής της εταιρείας συμβούλων εθιμοτυπίας Debrett’s, προσθέτοντας ότι «πρέπει να είναι κανείς προσεκτικός» για να μην προσβάλλει κάποιον. Είναι προφανές, λέει αν πρόκειται για έναν ταλαιπωρημένο γονιό με ένα μωρό στην αγκαλιά του. Αλλά εκείνη η γυναίκα είναι όντως έγκυος; Μήπως αυτό το ηλικιωμένο άτομο ενοχληθεί αν θεωρηθεί πολύ αδύναμο για να σταθεί όρθιο; Ζυγίστε το και προσφέρετε τη θέση σας διακριτικά. «Μην το κάνετε μεγάλο θέμα – απλώς προσπαθήστε να τραβήξετε την προσοχή κάποιου, χωρίς να μιλήσετε», προτείνει.
Αν δεν είστε σίγουροι και σηκωθείτε προσποιούμενοι ότι κατεβαίνετε, «ο κίνδυνος είναι να καθίσει κάποιος που δεν το χρειάζεται», λέει ο Γουέσον. Τι κάνει εκείνος; «Σηκώνομαι, αλλά δεν φεύγω αμέσως από τη μέση» μέχρι να βεβαιωθεί ότι με την κίνησή του έχει τραβήξει την προσοχή του ατόμου που μπορεί πράγματι να έχει ανάγκη να καθίσει. Θεωρεί, δε, «ξεπερασμένη και παλιομοδίτικη» την ιδέα να προσφέρει τη θέση του στις γυναίκες υποθέτοντας ότι είναι πολύ ευαίσθητες για να σταθούν όρθιες.
Μπορώ να απλώσω τα πόδια μου στο απέναντι κάθισμα; Σαφώς όχι, λέει η Λόρα Ακάνο, coach εθιμοτυπίας και ιδρύτρια του Polished Manners. «Είναι ένας δημόσιος χώρος που μοιράζεσαι με άλλους ανθρώπους και θα πρέπει να τον αντιμετωπίζεις με σεβασμό», τονίζει. Είναι λάθος να νομίζει κανείς ότι τα παπούτσια του είναι καθαρά, λέει η Ακάνο, προσθέτοντας ότι είναι εξίσου άσχημο να βάζουν οι άνθρωποι τα πόδια τους στα καθίσματα χωρίς παπούτσια, με καλτσάκια ή γυμνά πόδια: «Δεν είναι προέκταση του καθιστικού σου. Είναι απλώς ακατάλληλη συμπεριφορά σε δημόσιο χώρο», παρατηρεί.
Μπορώ να κάθομαι πάντα στον διάδρομο; Ναι μεν αλλά θα πρέπει να είστε σε εγρήγορση και προετοιμασμένοι να μετακινηθείτε για να επιτρέψετε σε κάποιον άλλο να φτάσει στη θέση του δίπλα στο παράθυρο. «Είναι πολύ πιο εύκολο να καθίσετε εσείς στη θέση δίπλα στο παράθυρο, παρά να σκαρφαλώνουν πάνω σας», λέει ο Γουέσον, επισημαίνοντας ότι αν το λεωφορείο ή το τρένο δεν έχει πολύ κόσμο και κάνετε ένα σύντομο ταξίδι, τότε δεν υπάρχει πραγματικό πρόβλημα.
Μπορώ να καθίσω σε ένα τραπέζι τρένου για τέσσερις αν είμαι μόνη/ος μου; Φυσικά. Αλλά αν επιβιβαστεί μια ομάδα, θα ήταν συνετό να προσφερθείτε να μετακινηθείτε. «Δεν χρειάζεται, αλλά είναι ωραίο να το κάνετε», λέει ο Γουέσον. Μην το κάνετε, όμως «αν χρειάζεται να εργαστείτε με τον φορητό υπολογιστή σας [πάνω στο τραπέζι]». Το ίδιο ισχύει και για το ταξίδι με καράβι, θα προσθέσουμε.
Μπορώ να ζητήσω από κάποιον να μετακομίσει ώστε να καθίσω δίπλα στον φίλο/ σύντροφό μου; «Αν πραγματικά δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα χωρίς να καθίσεις δίπλα του, τότε ναι», λέει ο Γουίλιαμ Χάνσον, ειδικός σε θέματα εθιμοτυπίας και διευθυντής του γραφείου The English Manner. «Αν και εξαρτάται από το πόσο πολύς είναι ο κόσμος. Πρέπει επίσης να γνωρίζετε ότι μπορεί να πουν όχι, και είναι δικαίωμά τους». Σε κάθε περίπτωση εξαρτάται «από το πώς θα το ζητήσετε», σημειώνει.
Αν κάθομαι σε ένα από τα μπροστινά καθίσματα στην κορυφή ενός διώροφου λεωφορείου, πρέπει να το παραχωρήσω σε παιδιά; Εξαρτάται από το πόσο γενναιόδωροι νιώθετε… «Αν έρχονταν ευγενικά και μου έλεγαν: “Μπορούμε ίσως να ανταλλάξουμε θέσεις μαζί σας;” τότε θα το έκανα», λέει η Ακάνο. Αλλά προσέξτε να μην κάνετε υποθέσεις: «Δεν θα σκεφτόμουν αυτόματα: “Επειδή είναι παιδιά, θα προτιμούσαν να κάθονται εδώ”».
Είναι ασυγχώρητα αγενές να απομακρύνεσαι από έναν άγνωστο μόλις υπάρξουν διαθέσιμες περισσότερες θέσεις; Oχι, λέει ο Γουέσον. «Είναι λίγο περίεργο όταν ξαφνικά κατεβαίνουν όλοι, το τρένο αδειάζει και κάθεστε μόνο οι δυο σας πλάι – πλάι. Είναι πάντα ωραίο να απλώνεσαι, και δεν χρειάζονται εξηγήσεις».
Μπορώ να ξαπλώσω το κάθισμά μου σε ένα αεροπλάνο; Αν το κάθισμα ξαπλώνει, τότε είναι επιτρεπτό, ακόμα και σε μια σύντομη ημερήσια πτήση, ακόμα και αν το άτομο πίσω σας «σιγοβράζει» οργισμένο σιωπηλά. Μην το κάνετε όμως κατά τη διάρκεια του σερβιρίσματος. Χρειάζεται, δε, «να ελέγξετε ποιος κάθεται πίσω σας και τι κάνει πριν ξαπλώσετε το κάθισμά σας», λέει ο Γουέσον. «Βεβαιωθείτε ότι δεν πρόκειται να πέσουν τα ποτά του πάνω του».
Είναι αποδεκτό να πιάνεις δύο θέσεις στο λεωφορείο ή το τρένο αν έχεις μια τεράστια βαλίτσα και δεν υπάρχει άλλος χώρος να τη βάλεις; «Μερικές φορές, δυστυχώς, δεν υπάρχει άλλη επιλογή», λέει ο Γουέσον, «Πρέπει να μπλοκάρεις είτε έναν διάδρομο είτε μια θέση, οπότε καλύτερα να μπλοκάρεις μια θέση». Αλλά προσθέτει ότι αυτό το σενάριο είναι σπάνιο. Συνήθως, υπάρχει κάτι που μπορείς να κάνεις και άλλοι άνθρωποι πρόθυμοι να σε βοηθήσουν να ανεβάσεις τις αποσκευές στη σχάρα. «Συνήθως μπορούμε να βρούμε τρόπους, με λίγη ευγενική συνεργασία», παρατηρεί.
Ταξιδεύοντας με παιδιά και κατοικίδια
Είναι ο.κ. να αφήνω τον σκύλο μου να κάθεται σε κάθισμα; Οχι, λέει ο Χάνσον. Δυνητικά είναι ανεκτό – εφόσον ο σκύλος κάθεται πάνω σε χαλάκι ή κουβέρτα απλωμένη στο κάθισμα, αλλά «όχι σε περιόδους αιχμής». Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι, μεταξύ των οποίων όσοι έχουν σοβαρές αλλεργίες, θα το θεωρούσαν απαράδεκτο.
Επιτρέπεται να περιφέρονται τα παιδιά σε ένα αεροπλάνο ή σε ένα τρένο (ή σε πλοίο); Η απάντηση είναι δύσκολη. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να το βρίσκουν γλυκό, «να τριγυρνάει ένα παιδάκι μιλώντας σε όλους μέσα στο βαγόνι. Το έχω δει, είναι απολαυστικό, και τους βγάζει όλους από τον κόσμο στον οποίο βρίσκονται», λέει ο Γουέσον. Μερικές φορές, εξάλλου, ένα ενεργητικό παιδί προσχολικής ηλικίας που του επιτρέπεται να κάνει μια βόλτα είναι καλύτερο για όλους από ένα βαριεστημένο παιδάκι που είναι καθηλωμένο στη θέση του και τσιρίζει. Αλλά να θυμάστε: κανείς δεν θεωρεί το παιδί σας τόσο αξιολάτρευτο όσο εσείς. «Οι άνθρωποι που ταξιδεύουν συχνά προσπαθούν να δουλέψουν ή να χαλαρώσουν, οπότε προσπαθήστε να μην ενοχλείτε», επισημαίνει ο Γουέσον. Το να περιπλανιέται κανείς περιστασιακά είναι καλό, αλλά χρειάζεται να λάβετε υπόψη «τον θόρυβο και το χάος που το συνοδεύει».
Σχετικά με τον προσωπικό χώρο και άλλα σωματικά ζητήματα
Μπορώ να ακουμπήσω, χαλαρά σε έναν στύλο σε λεωφορείο ή σε τρένο; «Δεν είναι πολύ κομψό», αλλά δεν πειράζει λέει ο Χάνσον, εφόσον το λεωφορείο ή το τρένο είναι σχετικά άδειο. Διαφορετικά, απομακρυνθείτε ώστε να μπορούν και άλλοι άνθρωποι να κρατηθούν.
Τι γίνεται αν κατά λάθος αγγίξω την επιδερμίδα ενός αγνώστου; Προφανώς, πρέπει να απομακρυνθείτε αμέσως. «Ζητήστε συγγνώμη από το άτομο που αγγίξατε, είτε το γνωρίζετε είτε όχι», λέει ο Χάνσον. Θα μπορούσατε απλώς να το αγνοήσετε «αν ήταν φευγαλέο και δεν να το έχουν προσέξει, αλλά ακόμη και μια απλή χειρονομία για να ζητήσετε συγγνώμη είναι καλύτερη από το τίποτα», τονίζει.
Ποιος παίρνει το υποβραχιόνιο; Σε ένα αεροπλάνο, ο γενικός κανόνας είναι ότι το άτομο σε μια μεσαία θέση τριών ατόμων παίρνει και τα δύο υποβραχιόνια. Στο λεωφορείο ή το τρένο, ο Χάνσον συμβουλεύει να το βλέπετε ως «υποβραχιόνιο για τον αγκώνα». Γιατί έτσι, θα μπορούσαν να το χρησιμοποιήσουν και οι δύο.
Μπορώ να ξυπνήσω κάποιον στο διπλανό κάθισμα αν ροχαλίζει και τρέχουν τα σάλια του πάνω μου; Αν τρέχουν τα σάλια του ναι, αν ροχαλίζει, όχι. Κανένα από τα δύο δεν είναι σκόπιμο, αλλά μόνο το ένα σας επηρεάζει πραγματικά αρνητικά. Ο Χάνσον συμβουλεύει: «Θα άγγιζα τον αγκώνα ή τον ώμο του και θα έλεγα: “Λυπάμαι πολύ, αλλά στάζουν πάνω μου τα σάλια σας”. Να είναι τεκμηριωμένο. Κάντε το με χιούμορ αν χρειαστεί. Πιθανότατα θα νιώσει τρομερή ντροπή. Πείτε για παράδειγμα: “Ω, δεν είναι πρόβλημα. Απλώς σκέφτηκα να παρέμβω τώρα πριν γίνω μούσκεμα”»… Οσον αφορά στο ροχαλητό, «δεν υπάρχουν πολλά που μπορείτε να κάνετε», λέει.
Μπορεί να ιδρώνεις τόσο πολύ ώστε να μην μπορείς να χρησιμοποιήσεις τα μέσα μαζικής μεταφοράς; Κοίτα, δεν είναι παράνομο, αλλά πρέπει να λαμβάνει κανείς υπόψη τους άλλους και το πλαίσιο. Ολοι πρέπει να μετακινούμαστε. Μούσκεμα στον ιδρώτα μέσα σε ένα νυχτερινό λεωφορείο μετά το κλαμπ; Μάλλον δεν υπάρχει πρόβλημα, δεδομένης της πιθανής κατάστασης των άλλων επιβατών. Ταξιδεύοντας σε ώρα αιχμής μετά την πρωινή σας προπόνηση στο γυμναστήριο; Δεν είναι ιδανικό. «Αν υπάρχει ένα μέρος για να κάνετε ντους ή να φρεσκαριστείτε πριν μπείτε σε μέσο μαζικής μεταφοράς, νομίζω ότι αποτελεί ένδειξη ευγένειας προς τους άλλους, ειδικά σε ώρες αιχμής», λέει ο Χάνσον.
Πώς αντιμετωπίζω έναν άντρα που απλώνεται δίπλα μου (manspreading); Μην το ανταποδώσετε, λέει ο Χάνσον, «γιατί δύο λάθη δεν κάνουν ένα σωστό, όπως και αν αυτοπροσδιορίζεσαι. Αλλά αν χρειαστεί να προσαρμόσεις ελαφρώς τη στάση σου, τότε αυτό συνήθως λειτουργεί». Προσθέτει: «Προφανώς, μην αγγίξετε το πόδι κάποιου με τα χέρια σας. Θα μπορούσατε να το πιέσετε ελαφρώς [με το γόνατό σας] αν νιώσετε αρκετή τόλμη. Αν νιώθετε άνετα, θα μπορούσατε ωστόσο να υιοθετήσετε μια αρκετά παθητικά επιθετική στάση και να πείτε για παράδειγμα: “Ω, λυπάμαι πολύ – μήπως πιάνω πολύ χώρο;”». Ο γενικός κανόνας για το άνοιγμα των ποδιών είναι «τίποτα μεγαλύτερο από ένα μπαλάκι του τένις ανάμεσα στα γόνατά»….
Μπορώ να βάφομαι στα μέσα μαζικής μεταφοράς; Παλιότερα ο Χάνσον συνήθιζε να λέει «κατηγορηματικά όχι», αλλά πλέον είναι πιο ήπιος. Ενα γρήγορο φρεσκάρισμα του κραγιόν ή ένα κομψό πουδράρισμα είναι «μάλλον εντάξει, αλλά θα έλεγα όχι στο να ξεκινάς να μακιγιάρεσαι από το μηδέν, και αυτό δεν ισχύει αποκλειστικά για τις γυναίκες». Η Ακάνο συμφωνεί: «Ιδανικά, δεν θα έπρεπε να το κάνετε σε δημόσιο χώρο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς ή οπουδήποτε αλλού δημόσια», λέει. «Ξέρω ότι κάποιες λένε: “Δεν έχω χρόνο πριν φύγω από το σπίτι”. Γιατί δεν ξυπνάς 10 ή 15 λεπτά νωρίτερα για να έχεις χρόνο;»
Και το χτένσμα; Οχι, υποστηρίζει ο Χάνσον, «Γενικά η περιποίηση σε δημόσιους χώρους πρέπει να περιορίζεται στο απολύτως ελάχιστο και νομίζω ότι το βούρτσισμα των μαλλιών είναι υπερβολικό».
Το να φτιάχνω τα νύχια μου; Οχι, αυτό δεν πρέπει να γίνεται δημόσια, λέει η Ακάνο. «Αυτά είναι ιδιωτικά πράγματα και όχι κάτι που άλλοι άνθρωποι θα έπρεπε να δουν». Οσο για τους ανθρώπους που κόβουν τα νύχια των ποδιών τους δημόσια: «Τους αξίζει να σταλούν σε έναν άλλο πλανήτη», λέει ο Χάνσον.
Μπορώ να βάλω αντηλιακό; Ναι, αν είναι πραγματικά απαραίτητο – αλλά ακόμα και τότε, θα πρέπει να είναι η ελάχιστη ποσότητα και, ιδανικά, όχι σε ολόκληρο το σώμα. Είναι εντάξει, «η κρέμα ή λοσιόν που μπορείτε να βάλετε λίγη στα χέρια σας, αλλά αν είναι σπρέι, τότε πιθανότατα θα επηρεάσει τους άλλους ανθρώπους. Πρόκειται πραγματικά για την προσοχή και την ευαισθητοποίηση για το περιβάλλον και τους ανθρώπους γύρω σας», λέει η Ακάνο.
Μπορώ να αλλάξω ρούχα στο βαγόνι του τρένου; «Κατηγορηματικά όχι», λέει ο Χάνσον. «Μπορείς να βγάλεις κάποια ρούχα, π.χ. καπέλο, κασκόλ, γάντια ή ακόμα και ένα πουλόβερ. Αλλά τίποτα πέρα από αυτά». Στο να βγάλει κανείς παπούτσια ή σανδάλια η απάντηση είναι επίσης «απολύτως όχι».
Τι πρέπει να κάνω αν νομίζω ότι πρόκειται να αρρωστήσω; Εύκολο (θεωρητικά). «Πήγαινε στην τουαλέτα το συντομότερο δυνατό», λέει ο Χάνσον, «και ελπίζω να μην αρρωστήσεις πουθενά αλλού εκτός από την τουαλέτα».
Μπορώ να κρατηθώ από τη μπάρα ή τη χειρολαβή πάνω από το κεφάλι μου αν φοράω αμάνικο μπλουζάκι; Πώς είναι η υγιεινή της μασχάλης σας; «Αν ξέρετε ότι δεν είναι καλή, τότε δεν συνιστάται», λέει η Ακάνο. Ακόμα κι αν είσαι άψογα καθαρές και ευωδιαστές, οι γυμνές μασχάλες στο ύψος των ματιών σε τρένα και λεωφορεία με πολύ κόσμο δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστες, προσθέτει. Βέβαια η ασφάλεια προέχει…
Φαγητό και ποτό
Μπορώ να πιω αλκοόλ, έστω και διακριτικά; Εξαρτάται, λέει ο Γουέσον. Σε ορισμένα μέρη, όπως στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, η κατανάλωση αλκοόλ στα μέσα μαζικής μεταφοράς απαγορεύεται. «Αλλά στο τρένο που παίρνω για το Λονδίνο, έρχονται με ένα καρότσι γεμάτο με αλκοόλ». Αν σκοπεύετε να απολαύσετε ένα κουτάκι μπύρας ή ένα μίνι μπουκάλι κρασί, βεβαιωθείτε ότι δεν ενοχλείτε κανέναν. «Επιπλέον, να έχετε υπόψη ότι αν ταξιδεύετε με κάποιον άλλο και πίνετε και οι δύο, το πιθανότερο είναι ότι θα μιλάτε λίγο πιο δυνατά από ό,τι πρέπει, γιατί αυτό μας κάνει το αλκοόλ», λέει ο Γουέσον.
Μπορώ να φάω; Σε ένα γεμάτο βαγόνι του προαστιακού, «Τίποτα μεγαλύτερο από μια μέντα», λέει ο Χάνσον. «Εξάλλου, τα περισσότερα μέσα μαζικής μεταφοράς είναι γεμάτα μικρόβια, οπότε γιατί να θέλεις να φας οτιδήποτε σε ένα τέτοιο το περιβάλλον;» Σε ένα μεγαλύτερο ταξίδι με τρένο ή πούλμαν, το φαγητό είναι αποδεκτό, αλλά τίποτα «που θα μυρίζει μέχρι τη μέση του βαγονιού». Το ζεστό φαγητό, και ειδικά οι μυρωδιές του fast food, μπορεί να είναι κάτι ιδιαίτερα προσβλητικό, αλλά το ίδιο μπορεί να κάνει ακόμα και μια σαλάτα νισουάζ. «Ενα πορτοκάλι ή ένα μανταρίνι είναι ένα από τα πιο αντικοινωνικά πράγματα που μπορείς να φας», επισημαίνει ο Χάνσον. (Εδώ διαφωνώ…)
Το κοινωνικό συμβόλαιο
Πρέπει να έχω έτοιμο το διαβατήριο / εισιτήριο / άλλη μέθοδο πληρωμής; Ξέρετε ότι το λεωφορείο έρχεται ή είστε έτοιμοι να περάσετε από τον έλεγχο διαβατηρίων σας, οπότε βεβαιωθείτε ότι κρατάτε στο χέρι σας ό,τι χρειάζεστε. «Με αυτόν τον τρόπο, δεν καθυστερείτε την ουρά», λέει η Ακάνο. «Μερικές φορές έρχεται το λεωφορείο και τότε κάποιοι άνθρωποι αρχίζουν να ψάχνουν στην τσάντα τους για να βρουν την κάρτα ή το εισιτήριό τους. Το ίδιο συμβαίνει και με τις μπάρες στους σιδηροδρομικούς σταθμούς». Ακόμα χειρότερο είναι όταν στέκεστε μέσα στη μέση ψάχνοντας. «Τότε όλοι στεκόμαστε εκεί και σας περιμένουμε».
Είναι αποδεκτό να μιλάμε δυνατά στο τηλέφωνο ή με ανοικτή ακρόαση; «Απολύτως όχι στην ανοικτή ακρόαση», λέει ο Γουέσον, «Κανείς δεν χρειάζεται να ακούει και τις δύο πλευρές της συζήτησης». Μια δυνατή τηλεφωνική συνομιλία είναι απερίσκεπτη, αλλά μερικές φορές αναπόφευκτη. Στο τρένο, προσθέτει, «μπορείτε πάντα να σηκωθείτε και να μπείτε στο κομμάτι ανάμεσα στα βαγόνια, αν χρειαστεί». Ιδανικά, οι τηλεφωνικές κλήσεις πρέπει να είναι ήσυχες και γρήγορες.
Μπορώ να ανοίξω το παράθυρο; Ναι, αλλά είναι ευγενικό να ρωτήσετε πρώτα, λέει ο Γουέσον. «Εννέα στις 10 φορές, όλοι θα πουν τότε: “Δόξα τω Θεώ”». Επίσης, καθιερώνει κάποιο είδος συλλογικού πνεύματος, προσθέτει και τονίζει ότι «αν γίνει προβληματικό για κάποιον, να μπορεί να πει: “Κοιτάξτε, πραγματικά χάνομαι. Θα μπορούσαμε να το κλείσουμε για λίγο; Τι σκέφτονται οι άλλοι;” Τότε δεν αφορά μόνο ένα άτομο». Το ίδιο ισχύει και για οτιδήποτε άλλο επηρεάζει τους άλλους ταξιδιώτες, όπως π.χ., τα στόρια.
Πώς μπορώ να ζητήσω από κάποιον να χρησιμοποιήσει ακουστικά; Ο Χάνσον προτείνει: «Λες, “Συγγνώμη, νομίζω ότι τα ακουστικά σου δεν συνδέονται”. Αν σου πουν, “Ωχ όχι, δεν έχω ακουστικά”, λες, “Α, αυτός θα είναι ο λόγος”. Είναι παθητικά επιθετικό, όπως άλλωστε και μεγάλο μέρος της βρετανικής εθιμοτυπίας», λέει. Αν πάλι, χρησιμοποιούν ακουστικά και ο ήχος είναι ακόμα τόσο δυνατός ώστε μπορείς να τον ακούσεις, ίσως χρειάζεται να προσπαθήσεις να το αγνοήσεις…
Πρέπει να δίνω χρήματα σε ανθρώπους που ζητιανεύουν στα τρένα; Ναι, αρκεί να μην είναι παράνομο στη χώρα που βρίσκεστε, «και εφόσον θα θέλατε να το κάνετε και νιώθετε άνετα να το κάνετε», λέει ο Χάνσον. Αν πάλι δεν θέλετε, είναι αγενές να προσποιείστε ότι είστε απορροφημένοι στο τηλέφωνό σας. «Χαμογελάστε τους. Είναι άνθρωποι», λέει ο βρετανός σύμβουλος εθιμοτυπίας.
Μπορώ να τραγουδήσω ποδοσφαιρικά τραγούδια μαζί με ένα μεγάλο πλήθος μεθυσμένων ξεστομίζντας άσεμνες λέξεις; Η Ακάνο δεν είναι φαν αυτής της συμπεριφοράς. «Μπορεί να είναι αρκετά θορυβώδες, ειδικά αν οι άνθρωποι έχουν πιει, και γίνεται άβολο», λέει, «Το έχω βιώσει αρκετές φορές και συνήθως αλλάζω βαγόνι ενώ μερικές φορές κατέβηκα και περίμενα το επόμενο τρένο». Το να κουβεντιάζουν οι άνθρωποι για τον αγώνα είναι καλό, «αλλά το να αρχίζεις να τραγουδάς είναι ένα στοιχείο χάους και αναταραχής. Νομίζω ότι είναι ακατάλληλο επειδή δεν είστε οι μόνοι εκεί. Δείξτε λίγο σεβασμό στους άλλους επιβάτες» τονίζει.
Μπορώ να κοιτάζω επίμονα το βιβλίο / χαρτί / οθόνη τηλεφώνου του διπλανού μου; Ποτέ, απαντάει ο Γουέσον. «Εχουμε πια πολύ ιδιωτικές πληροφορίες στις συσκευές μας και επίσης μπορεί να καταλήξετε να βλέπετε ή να διαβάζετε κάτι που δεν θα θέλατε». Ακόμη, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να δώσετε σε κάποιον την απάντηση στο σταυρόλεξο που λύνει, λέει η Ακάνο. «Κοιτάει τη δουλειά του και το ίδιο θα έπρεπε να κάνετε κι εσείς», τονίζει και προσθέτει: «Ποτέ δεν ξέρεις με ποιον έχεις να κάνεις. Κάποιος μπορεί να πει: “Ζήτησα τη βοήθειά σου;” Εγώ θα έκανα συνειδητή προσπάθεια να μην κοιτάξω», λέει.
Το τρένο μου ακυρώθηκε. Πρέπει να προσφερθώ να μοιραστώ ταξί με άλλους επιβάτες; «Προσωπικά, δεν θα το έκανα», λέει η Ακάνο, πράγμα που έχει να κάνει με την ασφάλεια και με το να είσαι γυναίκα. Εξαρτάται όμως από την περίσταση. Το πράγμα διαφέρει, προσθέτει, αν υπάρχει κάποιος με τον οποίο νιώθετε πιο άνετα να μοιραστείτε το ταξί, όπως για παράδειγμα μια μητέρα με μικρά παιδιά.
Πρέπει να ξυπνήσω έναν άγνωστο αν νομίζω ότι πρόκειται να χάσει τη στάση του; Αν γνωρίζετε με βεβαιότητα ότι είναι η στάση του – είχατε μια σχετική συζήτηση νωρίτερα ή τον ακούσατε να αγοράζει το εισιτήριό του – πιθανότατα θα πρέπει να τον ξυπνήσετε, λέει ο Γουέσον. Ενα απαλό σκούντημα εγκαίρως θα πρέπει να είναι αρκετό.
Και τέλος, πώς μπορώ να γλιτώσω από τη φλυαρία ενός άγνωστου συνταξιδιώτη; Στην αρχή απαντήστε του ευγενικά, λέει η Ακάνο. «Επειτα, αν πραγματικά δεν θέλετε να συνομιλήσετε, βγάλτε το τηλέφωνό σας – όλοι έχουμε τηλέφωνα τώρα – ή μπορεί να έχετε ένα βιβλίο μαζί σας. Βγάλτε το για να δει ότι αυτό είναι το τέλος της συζήτησης. Οταν το κάνετε αυτό, οι περισσότεροι άνθρωποι διστάζουν να μιλήσουν». Αν παρόλα αυτά δεν αντιλαμβάνονται, ίσως χρειαστεί να προσποιηθείτε ότι πρέπει να κατεβείτε στην επόμενη στάση και να μετακινηθείτε σε άλλο βαγόνι…
Ακολούθησε το Protagon στο Google News
Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google