*Σημεία Τοποθέτησης Γιώργου Βερνίκου στο πάνελ της 19ης Μαΐου 2026 του Συνεδρίου Κύκλου Ιδεών “Η Ελλάδα Μετά IX: Εθνικό σχέδιο δράσης σε συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας“με θέμα:“Πόσο ανθεκτική είναι η ελληνική οικονομία; – Ο απολογισμός της επταετίας 2019-2026 και οι νέες προκλήσεις”
Στα πλαίσια του Συνεδρίου του ΚΥΚΛΟΥ ΙΔΕΩΝ, με θέμα «Εθνικό σχέδιο δράσης σε συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», έγινε παρουσίαση έρευνας της Metron Analysis «τι προσλαμβάνει και τι περιμένει η ελληνική κοινωνία», καθώς και αντίστοιχη συζήτηση της Νίκης Λυμπεράκη με τον Ευάγγελο Βενιζέλο.
Κατά την παρουσίαση της έρευνας αναδείχθηκε σημαντική στέρηση σε κρίσιμα θέματα οικονομίας και δημοκρατίας-κράτους δικαίου και δικαιοσύνης. Η έρευνα αποτυπώνει επίσης την ανησυχία της κοινής γνώμης, ότι η χώρα μας είναι ανέτοιμη για τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας.
Επιπρόσθετα με τα στοιχεία της έρευνας, θέλω ν’ αναδείξω τα μεγάλα προβλήματα παραγωγικότητας που αντιμετωπίζουν οι ΜμΕ, την ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και, τέλος, όσο αφορά τον τουρισμό -έναν κλάδο με ιδιαίτερο δυναμισμό- το γεγονός ότι, παρόλα αυτά, έχει ανάγκη από θεσμική ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου.
Όταν αναφερόμαστε σε εθνικό σχέδιο δράσης και σε παραγωγικό μοντέλο, εννοούμε κυρίως τον τρόπο με τον οποίο μία χώρα οργανώνει την παραγωγή πλούτου και εισοδήματος. Τόσο στον Κύκλο Ιδεών, όσο και στον τόπο μας, έχουμε συζητήσει διεξοδικά για τα θέματα αυτά και μάλιστα σε συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας. Υπάρχουν μελέτες, υπάρχουν οι προτεραιότητες που συνήθως σε κάθε κρίση θέτουμε, όπως με το Ταμείο Ανάκαμψης, όπου προτάθηκαν τα κονδύλια για την πράσινη μετάβαση, την καινοτομία, τη ψηφιοποίηση και την επαγγελματική κατάρτιση, ενώ προστέθηκαν επίσης τα θέματα της ενέργειας και της άμυνας. Υπάρχει η έκθεση Πισσαρίδη, οι εκθέσεις του Ενρίκο Λέτα και του Ντράγκι, οι εκθέσεις των Τραπεζών, των Ερευνητικών Κέντρων, των Πανεπιστημίων και των Κομμάτων.
Επιγραμματικά, οι περισσότερες εκθέσεις συγκλίνουν στην ανάγκη για κοινωνικές συναινέσεις και στο συμπέρασμα ότι καμία ευρωπαϊκή χώρα μόνη της σήμερα δεν μπορεί ν’ ανταπεξέλθει στις μεγάλες προκλήσεις. Η Ευρώπη χωρίς μια ολοκληρωμένη και πιο ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία, δεν μπορεί να υπάρξει αυτόνομη. Η πράσινη μετάβαση, η ενεργειακή ασφάλεια, η καινοτομία και η άμυνα απαιτούν τεράστιες επενδύσεις. Η τραπεζική ένωση, μαζί με την ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων, είναι πολύ σημαντική για όλους τους ευρωπαίους πολίτες.
Από την πλευρά μου θέλω να τονίσω ότι η περαιτέρω ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα είναι επιτυχής μόνο αν συμπεριλάβει και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του κοινωνικού και οικονομικού συστήματος. Είναι απαραίτητο να προσφέρουμε στις ΜμΕ καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, δεξιότητες, ψηφιακά εργαλεία, διασυνοριακές ευκαιρίες και απλοποίηση των κανόνων.
Θέλω επίσης να τονίσω ότι στην Ελλάδα για τις ΜμΕ, ενώ στα λόγια όλοι τονίζουν τη σημασία τους, στην πράξη αντιμετωπίζουν ένα δυστοπικό περιβάλλον, παρά τη βελτίωση σε ορισμένους οικονομικούς δείκτες. Ενδεικτικά, στη φαινόμενη παραγωγικότητα εργασίας σε χιλιάδες ευρώ ανά απασχολούμενο (2023) ο μέσος όρος της Ευρώπης ανά μέγεθος επιχείρησης είναι για επιχειρήσεις μέχρι 10 εργαζόμενους 43,6 και στην Ελλάδα 14,1, μέχρι 20 εργαζόμενους στην ΕΕ 49,8 και στην Ελλάδα 18,7, μέχρι 50 εργαζόμενους στην ΕΕ 54 και στην Ελλάδα 25 και μέχρι 250 εργαζόμενους στην ΕΕ 65 και στην Ελλάδα 39. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ως προς την ποιότητα των θεσμών, που πλήττει ιδιαίτερα τις ΜμΕ, η Ελλάδα υστερεί σε όλους τους επιμέρους δείκτες σε σχέση με το μέσο όρο της ΕΕ.
Περί τεχνητής νοημοσύνης
Σήμερα, όλες οι συζητήσεις επικαλύπτονται από τον τεχνολογικό ανταγωνισμό στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, σε συνδυασμό με το διαδίκτυο, τη συλλογή, αποθήκευση και επεξεργασία των μεγάλων δεδομένων, με επίδικο αντικείμενο πλέον την ίδια τη δημοκρατία.
Υπάρχει λοιπόν πρωταρχική ανάγκη να καθορίσουμε το στόχο μας. Υπάρχει το γνωστό απόφθεγμα από το κλασικό μυθιστόρημα «η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων», όπου στο ερώτημα της Αλίκης «ποιο δρόμο ν’ ακολουθήσει;» η απάντηση είναι «όταν δεν ξέρεις που πας, όλοι οι δρόμοι σε οδηγούν εκεί». Το σημαντικότερο λοιπόν σήμερα είναι να καθορίσουμε, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, ποιος είναι ο στόχος μας, ποιο είναι το επίδικο αντικείμενο των επιλογών μας και πως κινούμαστε ανάλογα σε όλα τα πεδία και τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας με στόχο τη λειτουργία της δημοκρατίας, τις εγγυήσεις του Κράτους δικαίου, την πραγματική ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, τη στρατηγική εθνικής ασφάλειας, τη ριζική αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος και τη γενναία και τη διορατική υποστήριξη του ερευνητικού μας οικοσυστήματος.
Στην ομιλία του o Ευάγγελος Βενιζέλος-με αφορμή την αναγόρευσή του σε Επίτιμο Διδάκτορα της Νομικής Σχολής και του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών- αναφέρεται ακριβώς στην ανάγκη να καθορίσουμε το στόχο μας απέναντι στην ταχύτητα εξάπλωσης της τεχνητής νοημοσύνης σε σχέση με τη δημοκρατία μας, που αγγίζει όλα τα επίπεδα κυριαρχίας, κράτους, συντάγματος και θεολογίας.
Τουρισμός
Ο τουρισμός με το δυναμισμό του αναδείχθηκε στον κεντρικό σταθεροποιητή και μοχλό ανάπτυξης της χώρας. Ο αριθμός επισκεπτών είχε σημαντική αύξηση όλα τα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Το 2008 είχαμε 20 εκατ. αφίξεις με 12 δισ. ευρώ εισπράξεις. Το 2019 είχαμε 34 εκατ. αφίξεις με 18,2 δις. ευρώ εισπράξεις. Το 2025 είχαμε 43,3 εκατ. αφίξεις με 23,6 δισ. ευρώ εισπράξεις. Σύμφωνα με το δείκτη ανταγωνιστικότητας του World Economic Forum, ο τουρισμός βρίσκεται στην 21η θέση, ενώ συνολικά η ελληνική οικονομία στην 59η θέση.
Ο τουρισμός αποτελεί το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ελλάδας και πέρα από την άμεση και έμμεση συμβολή του στην οικονομία της χώρας, αποτελεί και ανάχωμα στην ερήμωση των νησιών του Νοτίου Αιγαίου. Ο ελληνικός τουρισμός, παρά τη δυναμική του πορεία και την ισχύ του brand «Ελλάδα», αντιμετωπίζει πολυεπίπεδες προκλήσεις, με κυριότερες την αυξημένη αβεβαιότητα από το διεθνές και εγχώριο μακροοικονομικό περιβάλλον, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τον περιορισμό του ανθρώπινου δυναμικού.
Επιπρόσθετα υπάρχουν άμεσα λειτουργικά ζητήματα, που έχουν σχέση με τους μακροχρόνιους διαρθρωτικούς μετασχηματισμούς, την κλιματική κρίση, τη περιβαλλοντική βιωσιμότητα, τη διαχείριση των προορισμών, το θεσμικό πλαίσιο και την ανταγωνιστικότητα. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ο εφησυχασμός και η αντίληψη ότι δεν απαιτείται στρατηγικός επαναπροσδιορισμός προς ένα μοντέλο βιώσιμης και ισόρροπης ανάπτυξης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά την αισιοδοξία που υπάρχει στον κλάδο του τουρισμού, το 76% των ερωτηθέντων σε πρόσφατη έρευνα της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων εμφανίζεται δυσαρεστημένο από το επίπεδο συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας και ξενοδόχων. Και μόνο το στοιχείο αυτό είναι αρκετό για να τονίσω τη σημασία που έχουν οι κοινωνικές συναινέσεις και η θεσμική ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου σαν προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα του τουρισμού και της ελληνικής οικονομίας.