Από την τέχνη της πέτρας και την ξερολιθιά έως το ρεμπέτικο, τη γαστρονομία, την υφαντική και τα τοπικά έθιμα, το Υπουργείο Πολιτισμού επιχορηγεί δράσεις που αναδεικνύουν ζωντανές παραδόσεις και κοινότητες σε όλη την Ελλάδα.
Συνολική επιχορήγηση ύψους 1.028.500 ευρώ λαμβάνουν 136 πολιτιστικοί φορείς για δράσεις ανάδειξης και διαφύλαξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν εντός του 2026 και τίθενται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού, εγκρίθηκε το πρακτικό της Ομάδας Εργασίας που αξιολόγησε τις προτάσεις πολιτιστικών φορέων, οι οποίες είχαν υποβληθεί στο πλαίσιο της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος για επιχορήγηση ή και παροχή αιγίδας σε δράσεις άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Οι δράσεις καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ζωντανών πολιτιστικών πρακτικών, τεχνικών, εθίμων και γνώσεων, αναδεικνύοντας την άυλη πολιτιστική κληρονομιά όχι ως στατικό αποτύπωμα του παρελθόντος, αλλά ως ενεργό στοιχείο της τοπικής ταυτότητας, της εκπαίδευσης, της κοινωνικής συνοχής και, σε αρκετές περιπτώσεις, της βιώσιμης ανάπτυξης των περιοχών.
Από την πέτρα και την ξερολιθιά έως την υφαντική
Σημαντική θέση στις εγκεκριμένες προτάσεις έχουν δράσεις που συνδέονται με παραδοσιακές τεχνικές και τεχνογνωσίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται το Θερινό Σχολείο Τζουμέρκων, που αφορά βιωματικό εργαστήριο για παραδοσιακές τεχνικές δόμησης, καθώς και οι «Γιορτές της Πέτρας», για την ανάδειξη της λαγκαδινής τέχνης της πέτρας.
Ανάλογη κατεύθυνση έχουν δράσεις για την ξερολιθιά, όπως το Διεθνές Εργαστήριο Ξερολιθιάς στην Καρδιανή της Τήνου και το εργαστήριο «Η Αμοργιανή Μαστοριά» στην Αμοργό. Οι συγκεκριμένες προτάσεις συνδέουν την παραδοσιακή τεχνική με το τοπίο, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης των τοπικών κοινοτήτων.
Ιδιαίτερη παρουσία έχει και η υφαντική, μέσα από δράσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, την Κεντρική Μακεδονία, τη Σκιάθο και τους Δελφούς. Η υφαντική προσεγγίζεται ως ζωντανή πρακτική, με έμφαση στη διαγενεακή μετάδοση, τη συμμετοχή των κοινοτήτων και τη σύνδεση της παράδοσης με σύγχρονες ανάγκες και μορφές δημιουργίας.
Γεύσεις, αγροδιατροφή και τοπική μνήμη
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι δράσεις που αφορούν την αγροδιατροφική κληρονομιά. Η Λέσχη Γαστρονομίας Ηπείρου επιχορηγείται για τη χαρτογράφηση και τη δημιουργία ευρετηρίου γαστρονομικής άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ορεινής Ηπείρου, με στόχο την καταγραφή και τεκμηρίωση της αγροδιατροφικής μνήμης της περιοχής.
Στην Άνδρο, η εγκεκριμένη πρόταση αφορά τη δημιουργία ευρετηρίου ζωντανής αγροδιατροφικής παράδοσης, προσεγγίζοντας τις αγροδιατροφικές πρακτικές ως δυναμικά στοιχεία που εξακολουθούν να διαμορφώνουν τη σχέση ανθρώπου, τόπου και φύσης στο νησιωτικό περιβάλλον.
Στις επιχορηγούμενες δράσεις περιλαμβάνονται ακόμη προτάσεις για τη μαύρη κορινθιακή σταφίδα, τη μελισσοκομική παράδοση των Κυθήρων, τις γεύσεις της Μακεδονίας και τη γαστρονομική παράδοση της Κορώνης, η οποία συνδέεται με τη Μεσογειακή Διατροφή.
Μουσική, μνήμη και ζωντανές κοινότητες
Μεγάλο μέρος των προτάσεων αφορά τη μουσική παράδοση, τα τοπικά έθιμα και την προφορική ιστορία. Στις εγκεκριμένες δράσεις περιλαμβάνονται προτάσεις για το ρεμπέτικο, τη λαϊκή κιθάρα, το ηπειρώτικο πολυφωνικό τραγούδι, την ψαλτική τέχνη, τη θρακική μουσική μνήμη και παραδοσιακά τραγούδια από διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Παράλληλα, επιχορηγούνται δράσεις που αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία και αρχεία, με στόχο την τεκμηρίωση και διάδοση στοιχείων της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Ανάμεσά τους βρίσκονται ψηφιακά αποθετήρια, οπτικοακουστικές καταγραφές, ντοκιμαντέρ, πολιτισμικές χαρτογραφήσεις και εκπαιδευτικό υλικό.
Η απόφαση αναδεικνύει τη μεγάλη γεωγραφική και θεματική διασπορά των δράσεων, από τα Τζουμέρκα, το Ζαγόρι και τη Γορτυνία έως την Τήνο, την Αμοργό, τη Σκιάθο, τα Κύθηρα, τη Σκύρο, τη Χίο, την Κρήτη, τη Θράκη και την Ήπειρο.
Για πολλές περιοχές, οι δράσεις αυτές δεν λειτουργούν μόνο ως πολιτιστικές παρεμβάσεις, αλλά και ως εργαλεία ενίσχυσης της τοπικής ταυτότητας και της επισκεψιμότητας, καθώς συνδέουν τον πολιτισμό με το τοπίο, τη γαστρονομία, τις τοπικές κοινότητες και τις εμπειρίες που μπορεί να προσφέρει κάθε προορισμός.
Η δημοσιογράφος Σοφία Κοντογιάννη έχει εργαστεί στις εφημερίδες Ναυτεμπορική (ταξιδιωτικό ρεπορτάζ) και Καλημέρα (τουριστικό ρεπορτάζ), στο τηλεοπτικό Κανάλι 5 (ως αρχισυντάκτρια και συμπαρουσιάστρια των ταξιδιωτικών εκπομπών) καθώς και στον ραδιοφωνικό σταθμό 9.84 (εκπομπή Τουριστικό Περισκόπιο).