Σημαντική δικαστική εξέλιξη για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τους δήμους αποτελεί η υπ’ αριθμ. Α6821/2026 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία ακυρώθηκαν καταλογισμοί τέλους διαμονής παρεπιδημούντων και τα σχετικά πρόστιμα που είχαν επιβληθεί σε εταιρεία του κλάδου για τις χρήσεις 2019, 2020 και 2021.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς βάζει στο επίκεντρο το ζήτημα της νομιμότητας της επιβολής δημοτικών οικονομικών επιβαρύνσεων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις για την περίοδο πριν από τη ρητή νομοθετική επέκταση του τέλους στον συγκεκριμένο κλάδο.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Εταιρειών Βραχυχρόνιας Μίσθωσης Ακινήτων (STAMA Greece), το δικαστήριο έκρινε ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις υπάγονταν, για το επίμαχο χρονικό διάστημα, στο ειδικό θεσμικό πλαίσιο του άρθρου 111 του ν. 4446/2016. Ως εκ τούτου, το τέλος διαμονής παρεπιδημούντων δεν μπορούσε να επιβληθεί χωρίς σαφή και ειδική νομοθετική πρόβλεψη.
Το κρίσιμο σημείο για το τέλος παρεπιδημούντων
Η δικαστική κρίση συνδέεται με τη χρονική στιγμή κατά την οποία ο νομοθέτης επέκτεινε ρητά την εφαρμογή του τέλους στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Η σχετική πρόβλεψη θεσπίστηκε με τον ν. 5073/2023 και τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2024. Συνεπώς, όπως προκύπτει από τη δικαστική απόφαση και την ενημέρωση του STAMA, η επιβολή του τέλους για προηγούμενες χρήσεις δεν μπορούσε να στηριχθεί σε μια διασταλτική ερμηνεία του προγενέστερου νομοθετικού πλαισίου.
Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι ο νομοθέτης θέσπισε ρητά την επιβολή του τέλους από το 2024 αποτέλεσε κρίσιμο στοιχείο στην υπόθεση. Η μεταγενέστερη ρύθμιση δεν μπορούσε να λειτουργήσει ως βάση για αναδρομικές επιβαρύνσεις προηγούμενων ετών.
Η υπόθεση αφορά εταιρεία βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Αθήνα, στην οποία είχαν καταλογιστεί ποσά για το τέλος διαμονής παρεπιδημούντων, μαζί με τα αντίστοιχα πρόστιμα, για τις χρήσεις 2019, 2020 και 2021. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών ακύρωσε τους σχετικούς καταλογισμούς.
Η ασφάλεια δικαίου στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του διοικουμένου. Η βασική λογική της δικαστικής κρίσης είναι ότι οι οικονομικές επιβαρύνσεις πρέπει να στηρίζονται σε σαφή νομική βάση και δεν μπορούν να προκύπτουν από διευρυμένη ερμηνεία διατάξεων που δεν προβλέπουν ρητά τη συγκεκριμένη υποχρέωση.
Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον κλάδο των βραχυχρόνιων μισθώσεων, ο οποίος τα τελευταία χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο φορολογικό και κανονιστικό πλαίσιο.
Ο STAMA υποστηρίζει ότι η απόφαση επιβεβαιώνει πως η επιβολή νέων οικονομικών υποχρεώσεων δεν μπορεί να ανατρέχει σε περιόδους κατά τις οποίες αυτές δεν προβλέπονταν με σαφήνεια από τον νόμο.
Τι ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2024
Η απόφαση δεν καταργεί ούτε αμφισβητεί το ισχύον καθεστώς για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις από το 2024 και μετά.
Από την 1η Ιανουαρίου 2024, με τον ν. 5073/2023, η εφαρμογή του τέλους διαμονής παρεπιδημούντων επεκτάθηκε ρητά στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Επομένως, το δικαστικό «στοπ» αφορά τους αναδρομικούς καταλογισμούς για την περίοδο έως και το 2023 και όχι τις υποχρεώσεις που θεσπίστηκαν και ισχύουν από το 2024.
Ο πρόεδρος του STAMA, Βασίλης Αργυράκης, χαρακτήρισε την απόφαση σημαντική δικαίωση τόσο για τη συγκεκριμένη εταιρεία όσο και για την ορθή ερμηνεία του θεσμικού πλαισίου που διέπει τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Για τον κλάδο, πάντως, η απόφαση αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η περίοδος πριν από τη ρητή νομοθετική αλλαγή του 2023 δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τους ίδιους κανόνες που ισχύουν σήμερα.