Ένα νέο κεφάλαιο στη σχέση του με τη βραχυχρόνια μίσθωση φαίνεται να ανοίγει ο ΣΕΤΕ, χωρίς ωστόσο να είναι ακόμη σαφές αν πρόκειται για πραγματική αλλαγή στάσης ή για μια προσπάθεια να διαμορφωθεί ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεννόησης με έναν κλάδο που έχει πλέον καταστεί αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Η νέα πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων, Αγάπη Σμπώκου, η οποία προέρχεται από τον ξενοδοχειακό κλάδο, αναγνώρισε στη συνάντησή της με δημοσιογράφους ότι η βραχυχρόνια μίσθωση αποτελεί «πραγματικότητα» και μέρος της τουριστικής προσφοράς. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ο κλάδος να ενταχθεί στους εταίρους του ΣΕΤΕ, εφόσον ολοκληρωθεί το θεσμικό πλαίσιο που τον διέπει.
Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η βραχυχρόνια μίσθωση βρέθηκε τα προηγούμενα χρόνια στο επίκεντρο μιας έντονης αντιπαράθεσης με τον ξενοδοχειακό κλάδο. Η ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων δημιούργησε έναν νέο, ισχυρό ανταγωνιστή για τα ξενοδοχεία, ενώ η συζήτηση για τη φορολογία, τη στέγαση, τη λειτουργία των πόλεων και την ποιότητα του τουριστικού προϊόντος οδήγησε σε διαδοχικές παρεμβάσεις της Πολιτείας.
Η σημερινή εικόνα, πάντως, είναι διαφορετική από εκείνη των προηγούμενων ετών. Η βραχυχρόνια μίσθωση έχει πλέον αποκτήσει σημαντικό μέγεθος και αποτελεί σταθερό τμήμα της τουριστικής αγοράς. Ταυτόχρονα, το θεσμικό πλαίσιο έχει ενισχυθεί σημαντικά, με νέες υποχρεώσεις και περιορισμούς να προστίθενται τα τελευταία χρόνια.
«Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί οριζόντια»
Η Αγάπη Σμπώκου εμφανίστηκε να απορρίπτει μια οριζόντια αντιμετώπιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Όπως ανέφερε, διαφορετική είναι η βαρύτητα και οι επιπτώσεις της σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο και διαφορετική σε έναν τουριστικό προορισμό όπου ενδέχεται να μην υπάρχει επαρκής δυναμικότητα καταλυμάτων.
«Δεν μπορεί κανείς να το αντιμετωπίσει και αποκομμένα», σημείωσε, παραπέμποντας στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η βραχυχρόνια μίσθωση στη στέγαση, στη λειτουργία των πόλεων, στην ποιότητα του προορισμού και στην επιβάρυνση των υποδομών.
Σύμφωνα με την ίδια, οι όποιοι περιορισμοί θα πρέπει να είναι διαφοροποιημένοι ανά περιοχή. Παράλληλα, έθεσε ως ζητούμενα τη διαφάνεια, τους ελέγχους, τους όρους ασφαλείας, τον υγιή ανταγωνισμό, τον σεβασμό στο τοπίο και στις τοπικές κοινωνίες, καθώς και τη σύνδεση με τη φέρουσα ικανότητα κάθε προορισμού.
Η τελευταία αυτή αναφορά έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το ζήτημα της φέρουσας ικανότητας αποτελεί πλέον κεντρικό στοιχείο της συζήτησης για την τουριστική ανάπτυξη και περιλαμβάνεται και στον νέο σχεδιασμό για το χωροταξικό πλαίσιο του τουρισμού.
Το ερώτημα για το «νέο» θεσμικό πλαίσιο
Ωστόσο, ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει ανοιχτό: ποιο ακριβώς είναι το πρόσθετο θεσμικό πλαίσιο που θεωρεί ο ΣΕΤΕ αναγκαίο;
Η βραχυχρόνια μίσθωση δεν λειτουργεί πλέον σε ένα περιβάλλον χωρίς κανόνες. Τα τελευταία χρόνια έχουν προστεθεί νέες φορολογικές και λειτουργικές υποχρεώσεις, κανόνες για τις προδιαγραφές των ακινήτων, περιορισμοί σε συγκεκριμένες περιοχές και αυξημένοι έλεγχοι. Παράλληλα, από την πλευρά των εκπροσώπων του κλάδου υποστηρίζεται ότι το υφιστάμενο πλαίσιο είναι ήδη επαρκές και ότι η συνεχής προσθήκη νέων ρυθμίσεων δημιουργεί αβεβαιότητα και επιβαρύνσεις.
Η κα Σμπώκου δεν διευκρίνισε ποιες επιπλέον ρυθμίσεις θεωρεί απαραίτητες ο ΣΕΤΕ. Επομένως, η συζήτηση αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερο ενδιαφέρον το επόμενο διάστημα, καθώς η νέα διοίκηση του Συνδέσμου θα πρέπει να εξειδικεύσει τις θέσεις της.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το ενδεχόμενο θεσμικής προσέγγισης με τον κλάδο της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Η πρόεδρος του ΣΕΤΕ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ένταξής του στους εταίρους του Συνδέσμου, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει ολοκληρωθεί το θεσμικό πλαίσιο.
Πρόκειται, ωστόσο, για ένα ενδεχόμενο που δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελεί επιδίωξη των ίδιων των ιδιοκτητών και διαχειριστών βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ο κλάδος έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια τη δική του εκπροσώπηση και τις δικές του προτεραιότητες, ενώ δεν είναι δεδομένο ότι θα έβλεπε θετικά μια ένταξη σε έναν φορέα με ιστορικά ισχυρή παρουσία και επιρροή του ξενοδοχειακού κλάδου.
Άλλωστε, η συζήτηση δεν αφορά μόνο την εκπροσώπηση. Αφορά και το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η οποία μέχρι σήμερα αντιμετωπίζεται νομικά ως διαφορετική δραστηριότητα από την ξενοδοχειακή διαμονή.
Το ξενοδοχείο και η βραχυχρόνια μίσθωση
Η εξίσωση παραμένει σύνθετη. Ο ΣΕΤΕ εκπροσωπεί παραδοσιακά τον οργανωμένο τουριστικό τομέα, με τον ξενοδοχειακό κλάδο να αποτελεί τον βασικό πυρήνα του. Την ίδια στιγμή, οι ξενοδόχοι έχουν ασκήσει έντονη κριτική στη βραχυχρόνια μίσθωση, υποστηρίζοντας ότι δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού και επηρεάζει την αγορά κατοικίας.
Από την άλλη πλευρά, οι ιδιοκτήτες και διαχειριστές βραχυχρόνιων μισθώσεων υποστηρίζουν ότι δραστηριοποιούνται σε διαφορετικό μοντέλο και ότι η εξομοίωσή τους με τα ξενοδοχεία θα μπορούσε να αλλοιώσει τη φύση της δραστηριότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά της νέας προέδρου του ΣΕΤΕ αποτελεί περισσότερο ένα άνοιγμα συζήτησης παρά μια διαμορφωμένη συμφωνία. Το αν θα οδηγήσει σε ουσιαστική θεσμική σύγκλιση ή σε μια νέα αντιπαράθεση θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο των ρυθμίσεων που θα προταθούν.
Το βέβαιο είναι ότι η βραχυχρόνια μίσθωση δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί στον σχεδιασμό της τουριστικής πολιτικής. Το ζητούμενο, όμως, παραμένει αν η επόμενη φάση θα βασιστεί σε περισσότερους οριζόντιους περιορισμούς ή σε ένα διαφοροποιημένο μοντέλο κανόνων, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες κάθε προορισμού.
Και, κυρίως, αν η νέα συζήτηση θα γίνει με όρους συνύπαρξης ή με όρους ενσωμάτωσης της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε ένα μοντέλο που έχει διαμορφωθεί πρωτίστως γύρω από τις ανάγκες και τις προτεραιότητες του ξενοδοχειακού κλάδου.