Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται η προσπάθεια της Ιρλανδίας να θέσει σε λειτουργία το νέο εθνικό Μητρώο Βραχυχρόνιων Μισθώσεων έως το τέλος του 2026, καθώς ο κλάδος προειδοποιεί ότι το χρονοδιάγραμμα είναι ασφυκτικό και βασικά στοιχεία του πολεοδομικού πλαισίου παραμένουν ακόμη υπό διαμόρφωση.
Η Irish Self Catering Federation (ISCF), η οποία έχει ταχθεί υπέρ της δημιουργίας Μητρώου ήδη από το 2017, υποστηρίζει σε νέο δελτίο Τύπου ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην καταγραφή των καταλυμάτων, αλλά στη σύνδεση της εγγραφής τους με αναδρομικές απαιτήσεις πολεοδομικής συμμόρφωσης.
Η νέα παρέμβαση της ISCF έρχεται σε συνέχεια των όσων είχε επισημάνει πρόσφατα στο BnBNews η CEO της Ομοσπονδίας, Máire Ní Mhurchú, σχετικά με τον κίνδυνο να βρεθούν εκτός αγοράς υφιστάμενες μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις self-catering.
Μητρώο από την 1η Δεκεμβρίου
Σύμφωνα με την ISCF, το ιρλανδικό υπουργείο Enterprise, Tourism and Employment σχεδιάζει να θέσει σε λειτουργία το Register for STR την 1η Δεκεμβρίου 2026, με στόχο έως το τέλος του ίδιου μήνα να έχουν εγγραφεί τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης σε ολόκληρη τη χώρα.
Η Ομοσπονδία θεωρεί το χρονοδιάγραμμα εξαιρετικά φιλόδοξο, καθώς, όπως επισημαίνει, δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα της τελικής μορφής του νομοσχεδίου για το Μητρώο, ενώ το National Planning Statement for Short-Term Rentals παραμένει σε σχέδιο.
Το τελευταίο εκδόθηκε στις 16 Ιουνίου και, σύμφωνα με την ISCF, βρίσκεται ακόμη σε διαδικασίες αξιολόγησης, μεταξύ άλλων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το αποτέλεσμα, υποστηρίζει η Ομοσπονδία, είναι ότι μικρές επιχειρήσεις μπορεί να κληθούν μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να αποδείξουν ότι πληρούν προϋποθέσεις οι οποίες ακόμη δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως.
Τι προβλέπεται για το όριο των 20.000 κατοίκων
Στην καρδιά της αντιπαράθεσης βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο το προτεινόμενο πολεοδομικό πλαίσιο διαφοροποιεί τις περιοχές ανάλογα με τον πληθυσμό τους.
Σύμφωνα με την παρουσίαση των προτάσεων από την ISCF, στις πόλεις με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων προβλέπεται απλουστευμένη διαδικασία και μεταβατικό περιθώριο δύο ετών για τις υφιστάμενες επιχειρήσεις self-catering προκειμένου να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη πολεοδομική άδεια.
Πολύ πιο σύνθετη είναι η κατάσταση στις περιοχές με πληθυσμό άνω των 20.000 κατοίκων. Εκεί, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν την απαιτούμενη πολεοδομική συμμόρφωση προκειμένου να ενταχθούν στο νέο καθεστώς.
Για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται συνεχώς στη βραχυχρόνια μίσθωση επί τουλάχιστον επτά χρόνια προβλέπεται ειδική μεταχείριση. Η ISCF, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι τοπικές πολεοδομικές υπηρεσίες δεν έχουν ακόμη λάβει τις αναγκαίες σαφείς κατευθυντήριες γραμμές από την κεντρική κυβέρνηση.
Όπως αναφέρει, αιτήσεις για self-catering και glamping απορρίπτονται ήδη σε περιοχές όπως το Waterford, το Kerry και το Mayo.
28.903 STR στην Ιρλανδία – Το 32% στο Δουβλίνο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία που επικαλείται η ISCF για το πραγματικό μέγεθος της αγοράς.
Σύμφωνα με στοιχεία της Housing Agency που παραθέτει η Ομοσπονδία και βασίζονται σε διαδικτυακή συλλογή δεδομένων, στην Ιρλανδία καταγράφονται 28.903 short-term lets, από τα οποία 9.186 ή 32% βρίσκονται στο Δουβλίνο.
Για την ISCF, η γεωγραφική αυτή κατανομή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση κινδυνεύει να διαμορφώσει μια εθνική πολιτική για την τουριστική διαμονή με βάση ένα στεγαστικό πρόβλημα που εκδηλώνεται πολύ εντονότερα στην πρωτεύουσα, χωρίς να λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες στις αγροτικές και παράκτιες περιοχές.
Η διαφοροποίηση αυτή βρίσκεται άλλωστε στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας της ISCF. Σε πολλές περιοχές της περιφέρειας, τα self-catering καταλύματα δεν λειτουργούν ως υποκατάστατο της μακροχρόνιας κατοικίας, αλλά ως βασικό τμήμα της τουριστικής υποδομής.
Το 40% των τουριστικών κλινών
Η Ομοσπονδία επικαλείται επίσης στοιχεία της Fáilte Ireland του Ιουλίου του 2026, σύμφωνα με τα οποία το self-catering αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο πάροχο τουριστικών κλινών στην Ιρλανδία, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 40% των θέσεων τουριστικής διαμονής, με ιδιαίτερα ισχυρή παρουσία στην περιφέρεια.
Την ίδια στιγμή, η ISCF επισημαίνει ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί επαρκής έρευνα για την οικονομική αξία του self-catering στην αγροτική Ιρλανδία ούτε για την απασχόληση που δημιουργεί ο κλάδος.
Το ζήτημα έχει και κοινωνική διάσταση, καθώς, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, μεγάλο μέρος των μικρών επιχειρήσεων self-catering ανήκει και λειτουργεί από γυναίκες, δημιουργώντας εισόδημα και θέσεις εργασίας σε περιοχές με περιορισμένες εναλλακτικές πηγές απασχόλησης.
Τα «φαντάσματα» της τουριστικής προσφοράς
Ένα ακόμη πρόβλημα που θέτει η ISCF αφορά αυτό που χαρακτηρίζει ως «ghost STR planning».
Πρόκειται για ακίνητα ή συγκροτήματα που είχαν αρχικά δημιουργηθεί και αδειοδοτηθεί για τουριστική χρήση, συχνά με φορολογικά κίνητρα προηγούμενων δεκαετιών, αλλά σήμερα δεν λειτουργούν πλέον ως τουριστικά καταλύματα.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, αρκετά από αυτά χρησιμοποιούνται πλέον για μακροχρόνια μίσθωση, ως δεύτερες κατοικίες ή στο πλαίσιο συμβάσεων με το κράτος και τις τοπικές αρχές, μεταξύ άλλων για τη στέγαση προσφύγων.
Η ISCF θεωρεί ότι απαιτείται καταγραφή της πραγματικής χρήσης αυτών των ακινήτων, ώστε πριν από την εφαρμογή των νέων κανόνων να υπάρχει αξιόπιστη εικόνα για το πόσες τουριστικές κλίνες εξακολουθούν πράγματι να είναι διαθέσιμες στην αγορά.
«Άλλοι κανόνες για τις μικρές επιχειρήσεις και άλλοι για τις μεγάλες εταιρείες;»
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η ISCF και ως προς τη διαφορετική, κατά την άποψή της, μεταχείριση μεταξύ μικρών επιχειρήσεων self-catering και μεγαλύτερων επενδύσεων στον ξενοδοχειακό κλάδο.
Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι την ώρα που οι υφιστάμενοι μικροί operators βρίσκονται αντιμέτωποι με αναδρομικές πολεοδομικές απαιτήσεις, εξακολουθούν να εγκρίνονται νέα aparthotels και hotel suites.
«Υπάρχει ένας κανόνας για μια ιρλανδική μικρομεσαία επιχείρηση και ένας άλλος για τις μεγάλες εταιρείες;», διερωτάται χαρακτηριστικά.
Η ISCF ζητά επίσης ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει τη δημιουργία νέων μορφών τουριστικής διαμονής στην περιφέρεια, όπως καταλύματα αγροτουρισμού, glamping, μικρά retreats και αξιοποίηση παλαιότερων κτιρίων.
«Θέλουμε Μητρώο, αλλά με εφαρμόσιμους κανόνες»
Παρά τον έντονο τόνο της παρέμβασής της, η θέση της ISCF δεν είναι κατά της καταγραφής των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Αντίθετα, επαναλαμβάνει ότι ζητά τη δημιουργία Μητρώου από το 2017, θεωρώντας ότι αξιόπιστα δεδομένα είναι απαραίτητα τόσο για την εποπτεία όσο και για τη χάραξη τουριστικής και στεγαστικής πολιτικής.
Εκείνο στο οποίο αντιδρά είναι η σύνδεση του Μητρώου με ένα πολεοδομικό σύστημα που, κατά την εκτίμησή της, δεν είναι ακόμη έτοιμο να διαχειριστεί τις νέες απαιτήσεις και μπορεί να οδηγήσει σε κλείσιμο υφιστάμενων μικρών επιχειρήσεων στο τέλος του 2026.
Η Ομοσπονδία ζητά ουσιαστικό διάλογο με την κυβέρνηση, τους εκπροσώπους του τουρισμού και τον κλάδο, καθώς και σαφείς και εφαρμόσιμες οδηγίες προς τις πολεοδομικές αρχές.
Το μήνυμά της είναι ότι η Ιρλανδία χρειάζεται μεν ρύθμιση και αξιόπιστα δεδομένα για τα STR, αλλά χωρίς να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο ένα διαμέρισμα σε περιοχή έντονης στεγαστικής πίεσης στο Δουβλίνο και ένα self-catering κατάλυμα που αποτελεί μέρος της τουριστικής υποδομής μιας μικρής αγροτικής ή παράκτιας κοινότητας.