Λίγο μετά τις δύο τα ξημερώματα, κοντά στα σύνορα της Τουρκίας με τη Βουλγαρία, η ησυχία μέσα στο βαγόνι του νυχτερινού τρένου διακόπηκε απότομα. Eνας αυστηρός υπάλληλος του σιδηροδρόμου άνοιξε τις πόρτες των καμπινών και άναψε τα φώτα ζητώντας διαβατήρια και έγγραφα ελέγχου. Οι επιβάτες, μισοκοιμισμένοι, κατέβηκαν σε μια παγωμένη αποβάθρα όπου το κινητό τηλέφωνο άλλαζε συνεχώς δίκτυο ανάμεσα σε τουρκικές, ελληνικές και βουλγαρικές εταιρείες κινητής τηλεφωνίας.
Μέσα στο σκοτάδι αμυδρά φώτα φώτιζαν το συνοριακό φυλάκιο κοντά στην Αδριανούπολη. Η εικόνα έμοιαζε σχεδόν κινηματογραφική, γράφει ο ταξιδιωτικός συντάκτης της Telegraph που βρισκόταν στο τρένο, θυμίζοντας σκηνή από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Ενα παλιό προκατασκευασμένο κτίριο λειτουργούσε ως κατάστημα αφορολόγητων ειδών, ενώ οι ταξιδιώτες περίμεναν υπομονετικά για τις σφραγίδες εξόδου από την Τουρκία. Εκείνη τη στιγμή ίσως να περνούσε από το μυαλό κάποιου ότι μια απλή αεροπορική πτήση από την Κωνσταντινούπολη προς τη Σόφια θα ήταν σαφώς πιο εύκολη επιλογή.
Ομως η εμπειρία αυτού του παλιού σιδηροδρομικού ταξιδιού έχει κάτι που δεν μπορεί να προσφέρει κανένα αεροπλάνο, γράφει η Telegraph. Το Istanbul Sofia Express ακολουθεί ουσιαστικά την ίδια ιστορική διαδρομή που χρησιμοποιούσε κάποτε το θρυλικό Orient Express, το τρένο που συνδέθηκε όσο λίγα με τη χρυσή εποχή των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων.
Το ταξίδι ξεκινά από τον ιστορικό σταθμό Σίρκετζι της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα ειδικά για να λειτουργήσει ως τερματικός σταθμός του Orient Express. Παρά τις εργασίες ανακαίνισης και τις σκαλωσιές που καλύπτουν σήμερα μεγάλο μέρος του κτιρίου, η ατμόσφαιρα του παλιού μεγαλείου παραμένει έντονη. Οταν ο ήλιος αντανακλάται στα νερά του Κεράτιου Κόλπου, ο χώρος θυμίζει ακόμα τις εποχές όπου αριστοκράτες, διπλωμάτες και ταξιδιώτες ξεκινούσαν από εδώ για μακρινές διαδρομές προς την Ευρώπη.
Ο σταθμός έπαψε να εξυπηρετεί διεθνή τρένα το 2013, σημειώνει η Telegraph, αν και εξακολουθούν να πωλούνται εκεί διεθνή εισιτήρια. Σήμερα το Istanbul Sofia Express αναχωρεί από τον σταθμό Χαλκαλί, στα δυτικά προάστια της πόλης. Παρ’ όλα αυτά, ένα μέρος της παλιάς εμπειρίας μπορεί να αναβιώσει χάρη στη γραμμή τραμ, που επαναλειτούργησε το 2024 πάνω σε ιστορικές αποβάθρες του Σίρκετζι.
Η διαδρομή με το τραμ ακολουθεί τις όχθες του Βοσπόρου και περνάει μέσα από τα αρχαία Θεοδοσιανά Τείχη της Κωνσταντινούπολης. Από τον σταθμό Καζλίτσεσμε οι επιβάτες συνεχίζουν με τη γραμμή Marmaray μέχρι το Χαλκαλί. Ο σύγχρονος αυτός σταθμός δεν διαθέτει τη γοητεία του Σίρκετζι, είναι όμως λειτουργικός και πρακτικός. Στην περιοχή γύρω από τον σταθμό δεν υπάρχουν πολλές επιλογές για φαγητό ή αναμονή, εκτός από το μικρό «Vagon Cafe», όπου σερβίρεται παραδοσιακό τουρκικό τσάι δίπλα σε αναμμένο τζάκι.
Το βράδυ, λίγο πριν από την αναχώρηση των οκτώ, οι επιβάτες επιβιβάζονται στα παλιά βαγόνια του τουρκικού σιδηροδρόμου, βαμμένα στα χαρακτηριστικά χρώματα μπλε, κόκκινο και λευκό. Οι καμπίνες είναι λιτές αλλά λειτουργικές, γράφει η Telegraph. Το πτυσσόμενο κρεβάτι είναι ήδη στρωμένο, υπάρχει μικρός νιπτήρας, ψυγειάκι με λίγα τουρκικά γλυκά και δύο τουαλέτες στο άκρο κάθε βαγονιού, μία δυτικού τύπου και μία παραδοσιακή.
Το τρένο δεν διαθέτει βαγόνι-εστιατόριο, επομένως οι περισσότεροι επιβάτες φροντίζουν να προμηθευτούν φαγητό πριν από την αναχώρηση. Συνηθισμένη επιλογή είναι το börek, η παραδοσιακή τουρκική πίτα με τυρί και σπανάκι. Η έλλειψη πολυτελών γαστρονομικών υπηρεσιών ίσως εκπλήξει όσους φαντάζονται το Orient Express ως σύμβολο χλιδής. Ωστόσο, σύμφωνα με την Telegraph, στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του αυθεντικού Orient Express τα βαγόνια εστιατορίου έμπαιναν αργότερα στη διαδρομή, όταν το τρένο περνούσε τα βουλγαρικά σύνορα.
Η εικόνα που υπάρχει σήμερα για το Orient Express είναι σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένη από τα πολυτελή τουριστικά τρένα που υιοθέτησαν το όνομά του τις τελευταίες δεκαετίες. Στην πραγματικότητα, σημειώνει η Telegraph, το ιστορικό τρένο είχε πολλές διαφορετικές μορφές και ακολουθούσε διαφορετικές διαδρομές ανάμεσα στο Παρίσι και την Κωνσταντινούπολη. Η πρώτη διαδρομή, εκείνη του 1883, περνούσε από το Βουκουρέστι και στη συνέχεια οι επιβάτες συνέχιζαν με πλοίο από τη Βάρνα προς την Κωνσταντινούπολη.
Η Σόφια εντάχθηκε αργότερα ως βασικός σταθμός της διαδρομής, μετά το άνοιγμα της σήραγγας Simplon στις Αλπεις το 1919. Η τελευταία απευθείας διαδρομή από το Παρίσι προς την Κωνσταντινούπολη πραγματοποιήθηκε το 1977, ενώ το τελευταίο δρομολόγιο που έφερε επίσημα την ονομασία «Orient Express» συνέδεε μόνο το Παρίσι με τη Βιέννη και έπαψε να λειτουργεί το 2009.
Σήμερα, όποιος θέλει να αναβιώσει το πλήρες ταξίδι πρέπει να αλλάξει αρκετά τρένα. Παρ’ όλα αυτά, όταν ξεκίνησε το Istanbul Sofia Express, το 2017, αποκατέστησε ένα σημαντικό τμήμα αυτής της ιστορικής σιδηροδρομικής διαδρομής.
Η πρώτη μεγάλη στάση είναι η Αδριανούπολη, περίπου έξι ώρες μετά την αναχώρηση από την Κωνσταντινούπολη. Από το 1365 μέχρι την Αλωση της Κωνσταντινούπολης, το 1453, η πόλη υπήρξε πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Από το παράθυρο του τρένου διακρίνεται το μεγαλοπρεπές τέμενος Σελιμιγιέ, έργο του μεγάλου αρχιτέκτονα Σινάν. Σε εκείνο το σημείο τα ελληνικά σύνορα βρίσκονται ελάχιστα χιλιόμετρα μακριά, γι’ αυτό και τα κινητά τηλέφωνα αλλάζουν συνεχώς δίκτυα καθώς το τρένο κινείται κοντά στο τριεθνές σημείο Ελλάδας, Τουρκίας και Βουλγαρίας.
Η περιοχή αυτή έχει γνωρίσει μεγάλες ιστορικές αλλαγές. Μέχρι το 1908 η Βουλγαρία ήταν υποτελές κράτος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η χάραξη νέων συνόρων ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία οδήγησε στην κατασκευή νέας σιδηροδρομικής γραμμής που παρέκαμπτε ελληνικό έδαφος μέσω Βουλγαρίας. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου η περιοχή αποτελούσε τμήμα του Σιδηρού Παραπετάσματος. Σήμερα είναι ένα από τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης στα Βαλκάνια.
Λίγες ώρες αργότερα το τρένο φτάνει στη βουλγαρική πόλη Σβίλεγκραντ, όπου γίνεται νέος συνοριακός έλεγχος. Οι επιβάτες κατεβαίνουν ξανά μέσα στο κρύο για έλεγχο βιομετρικών στοιχείων και διαβατηρίων, προτού εισέλθουν επίσημα στην ΕΕ.
Το ξημέρωμα βρίσκει το τρένο να περνάει από τη Φιλιππούπολη και λίγες ώρες αργότερα να καταλήγει στον κεντρικό σταθμό της Σόφιας. Ο σταθμός, με την αυστηρή αρχιτεκτονική της κομμουνιστικής περιόδου, τις πινακίδες στα κυριλλικά και τα μνημειακά αγάλματα, δίνει την αίσθηση ότι ο ταξιδιώτης έχει περάσει από έναν κόσμο σε έναν άλλον.
Ισως στο μέλλον μια νέα γραμμή υψηλής ταχύτητας να καταστήσει περιττό αυτό το αργό και παλιομοδίτικο δρομολόγιο. Ωστόσο η γοητεία του συγκεκριμένου τρένου βρίσκεται ακριβώς στον αργό ρυθμό του. Πρόκειται για μια εμπειρία που θυμίζει την εποχή που σε ένα ταξίδι δεν είχε σημασία μόνο ο προορισμός, αλλά και η διαδρομή, διατηρώντας ζωντανή μια τελευταία ανάμνηση της ρομαντικής εποχής των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News