Μετά από μια διαδικασία που διήρκεσε περισσότερο από μία δεκαετία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε το «πράσινο φως» στη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών, διατηρώντας το υφιστάμενο πλαίσιο αποζημιώσεων για σημαντικές καθυστερήσεις και εισάγοντας νέες δικλίδες προστασίας για τους ταξιδιώτες.
Η ψηφοφορία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ολοκληρώθηκε με συντριπτική πλειοψηφία, καθώς η συμφωνία που είχε επιτευχθεί με το Συμβούλιο της ΕΕ στην Επιτροπή Συνδιαλλαγής εγκρίθηκε με 646 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 3 αποχές.
Ο νέος κανονισμός έρχεται να επικαιροποιήσει τους κανόνες που ισχύουν από το 2004, σε μια περίοδο κατά την οποία η αεροπορική αγορά έχει αλλάξει σημαντικά, με την ισχυρή ανάπτυξη των εταιρειών χαμηλού κόστους, την αύξηση των ταξιδιών και την εμφάνιση νέων πρακτικών χρέωσης για πρόσθετες υπηρεσίες.
Η δύσκολη διαδρομή μέχρι τη συμφωνία
Η ολοκλήρωση της αναθεώρησης αποτέλεσε μία από τις πιο δύσκολες νομοθετικές διαδικασίες στον τομέα των μεταφορών στην ΕΕ. Όπως ανέφεραν οι εισηγητές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η συζήτηση παρέμενε σε εκκρεμότητα για περίπου 13 χρόνια, καθώς υπήρχαν σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, των κρατών-μελών και της αεροπορικής βιομηχανίας.
Ο εισηγητής του φακέλου, Andrey Novakov, υπογράμμισε ότι η τελική συμφωνία αποτελεί αποτέλεσμα μιας μακράς διαπραγμάτευσης, κατά την οποία οι ευρωβουλευτές προσπάθησαν να διατηρήσουν το επίπεδο προστασίας των επιβατών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις ανάγκες λειτουργίας του αεροπορικού κλάδου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιρροή των αεροπορικών εταιρειών στις συζητήσεις ήταν σημαντική, καθώς πρόκειται για έναν κλάδο με μεγάλη οικονομική βαρύτητα και σημαντική παρουσία στις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Παρέμειναν οι αποζημιώσεις έως 600 ευρώ
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της διαπραγμάτευσης αφορούσε το ύψος των αποζημιώσεων για καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων.
Με βάση τον νέο κανονισμό, οι επιβάτες διατηρούν το δικαίωμα αποζημίωσης για καθυστερήσεις άνω των τριών ωρών, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Τα ποσά παραμένουν στα σημερινά επίπεδα:
- 250 ευρώ για πτήσεις έως 1.500 χλμ.,
- 400 ευρώ για πτήσεις εντός ΕΕ άνω των 1.500 χλμ. και για άλλες πτήσεις μεταξύ 1.500 και 3.500 χλμ.,
- 600 ευρώ για μεγαλύτερες αποστάσεις.
Στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου μετά την ψηφοφορία, ο Andrey Novakov αποκάλυψε ότι κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων είχαν κατατεθεί προτάσεις για σημαντική μείωση των ποσών αυτών, ακόμη και σε επίπεδα της τάξης των 83 ευρώ.
Τελικά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επέμεινε στη διατήρηση του υφιστάμενου μοντέλου, θεωρώντας ότι αποτελεί βασικό εργαλείο προστασίας των επιβατών.
Μόλις το 10% όσων δικαιούνται αποζημίωση την εισπράττει
Ένα από τα προβλήματα που επιχείρησε να αντιμετωπίσει η νέα νομοθεσία αφορά όχι μόνο το δικαίωμα στην αποζημίωση, αλλά και την πρακτική δυνατότητα των επιβατών να την αποκτήσουν.
Όπως ανέφερε ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σήμερα μόλις περίπου το 10% των επιβατών που δικαιούνται αποζημίωση καταφέρνει τελικά να την εισπράξει.
Για τον λόγο αυτό, οι νέοι κανόνες προβλέπουν πιο ενεργό ρόλο για τις αεροπορικές εταιρείες. Οι επιβάτες θα πρέπει να ενημερώνονται με σαφή τρόπο για τα δικαιώματά τους και για τη διαδικασία υποβολής αιτήματος αποζημίωσης, χωρίς να απαιτείται η χρήση συγκεκριμένης εφαρμογής ή η δημιουργία λογαριασμού.
Οι εταιρείες θα έχουν στη διάθεσή τους έως 30 ημέρες για να καταβάλουν την αποζημίωση ή να αιτιολογήσουν την απόρριψη του αιτήματος, επικαλούμενες έκτακτες περιστάσεις.
Περιορισμένος ο κατάλογος των έκτακτων περιστάσεων
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο των διαπραγματεύσεων ήταν ο καθορισμός των περιπτώσεων στις οποίες οι αεροπορικές εταιρείες απαλλάσσονται από την καταβολή αποζημιώσεων.
Οι νέοι κανόνες περιλαμβάνουν συγκεκριμένο κατάλογο έκτακτων περιστάσεων, όπως φυσικές καταστροφές, πολέμους, ακραίες καιρικές συνθήκες, σοβαρά περιστατικά ασφαλείας από επιβάτες, καθώς και απεργίες σε αεροδρόμια, υπηρεσίες αεροναυτιλίας ή εταιρείες επίγειας εξυπηρέτησης.
Οι ευρωβουλευτές υποστήριξαν ότι η διατήρηση ενός αυστηρού πλαισίου ήταν απαραίτητη, ώστε οι εξαιρέσεις να μην περιορίζουν στην πράξη το δικαίωμα των επιβατών σε αποζημίωση.
Νέοι κανόνες για χειραποσκευές, θέσεις και χρεώσεις
Πέρα από τις αποζημιώσεις, η νέα νομοθεσία επιχειρεί να αντιμετωπίσει σειρά ζητημάτων που έχουν απασχολήσει έντονα τους ταξιδιώτες τα τελευταία χρόνια.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι:
- οι επιβάτες θα μπορούν να μεταφέρουν δωρεάν ένα προσωπικό αντικείμενο, όπως μικρή τσάντα ή σακίδιο,
- οι αεροπορικές εταιρείες και οι πλατφόρμες κρατήσεων θα πρέπει να εμφανίζουν από την αρχή της διαδικασίας κράτησης το συνολικό κόστος του εισιτηρίου μαζί με τη χειραποσκευή,
- οι οικογένειες με παιδιά κάτω των 14 ετών θα μπορούν να κάθονται μαζί χωρίς πρόσθετη χρέωση,
- δεν θα επιβάλλονται χρεώσεις για τη διόρθωση μικρών ορθογραφικών λαθών στα ονόματα των επιβατών,
- οι επιβάτες δεν θα μπορούν να αποκλείονται από την επιβίβαση επειδή χρησιμοποιούν εκτυπωμένη κάρτα επιβίβασης που είχε εκδοθεί ψηφιακά.
Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των επιβατών με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, καθώς προβλέπεται αποζημίωση και βοήθεια σε περιπτώσεις όπου χάνουν την πτήση τους λόγω ανεπαρκούς υποστήριξης από το αεροδρόμιο.
Μικρή επίδραση στις τιμές των εισιτηρίων
Οι αεροπορικές εταιρείες είχαν εκφράσει κατά τη διάρκεια των συζητήσεων ανησυχίες ότι οι νέες υποχρεώσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών των εισιτηρίων.
Ωστόσο, σύμφωνα με αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλέστηκαν οι ευρωβουλευτές, η επίπτωση εκτιμάται σε περίπου 1,80 ευρώ ανά εισιτήριο.
Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Virginijus Sinkevičius, σημείωσε ότι στόχος της νέας νομοθεσίας δεν είναι να επιβαρύνει την αεροπορική αγορά, αλλά να εξαλείψει πρακτικές που δημιουργούν αίσθημα αδικίας στους επιβάτες, όπως οι κρυφές χρεώσεις και η αδυναμία πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες.
Ένα έτος προσαρμογής για την αγορά
Μετά την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η συμφωνία θα πρέπει να επικυρωθεί και από το Συμβούλιο της ΕΕ στο πλαίσιο της διαδικασίας τρίτης ανάγνωσης.
Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες και τα κράτη-μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους ένα έτος για να προετοιμαστούν για την εφαρμογή τους.
Η τελική συμφωνία σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των αεροπορικών επιβατών, διατηρώντας τον βασικό μηχανισμό αποζημιώσεων που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια και προσθέτοντας νέες υποχρεώσεις διαφάνειας για έναν κλάδο που έχει μεταμορφωθεί σημαντικά από το 2004.