Πώς η Βραχυχρόνια Μίσθωση Συμβάλλει σε ένα πιο «Υγιή» και Ισορροπημένο Τουριστικό Μοντέλο

Στη δημόσια συζήτηση για τον υπερτουρισμό και τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα, τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης (τύπου Airbnb) συχνά αντιμετωπίζονται ως ο κύριος «κακός» της ιστορίας. Ωστόσο, μια ψύχραιμη και σφαιρική ανάλυση των δεδομένων αποκαλύπτει ότι η δραστηριότητα αυτή δεν φέρνει μόνο προκλήσεις, αλλά λειτουργεί και ως ένας εξαιρετικά κρίσιμος μοχλός για την εξυγίανση του τουριστικού μας προϊόντος.

Όταν αναπτυχθεί με σωστό ρυθμιστικό πλαίσιο, η βραχυχρόνια φιλοξενία μπορεί να κάνει τον τουρισμό πιο δίκαιο, πιο βιώσιμο και, τελικά, πιο «υγιή» για την οικονομία και τις τοπικές κοινωνίες. Ας δούμε αναλυτικά τους βασικούς άξονες αυτής της θετικής συνεισφοράς.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του σύγχρονου τουρισμού είναι η υπερσυγκέντρωση σε συγκεκριμένους «θύλακες» (π.χ. παραλιακά μέτωπα, πέριξ μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων ή συγκεκριμένα ιστορικά κέντρα).

• Η συμβολή: Τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης βρίσκονται διάσπαρτα μέσα στον αστικό και επαρχιακό ιστό. Ένας επισκέπτης μπορεί να μείνει σε μια οικιστική γειτονιά της Αθήνας (π.χ. Κυψέλη, Παγκράτι) ή σε ένα ορεινό χωριό της Ηπείρου που δεν διαθέτει ξενοδοχείο.
• Το αποτέλεσμα: Οι τουριστικές ροές απλώνονται γεωγραφικά. Αυτό μειώνει την ασφυκτική πίεση στα παραδοσιακά τουριστικά “hotspots” και δίνει την ευκαιρία σε λιγότερο γνωστές περιοχές να αναπτυχθούν.

Στο παραδοσιακό μοντέλο του μαζικού τουρισμού (και ειδικά στο “all-inclusive”), το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων που ξοδεύει ο τουρίστας μένει μέσα στο ξενοδοχείο ή καταλήγει σε μεγάλους tour operators του εξωτερικού.

• Η συμβολή: Ο επισκέπτης της βραχυχρόνιας μίσθωσης ζει σαν ντόπιος. Θα ψωνίσει από το μπακάλικο της γειτονιάς, θα πάρει καφέ από το συνοικιακό καφενείο, θα φάει στην ταβέρνα της περιοχής και θα χρησιμοποιήσει τα τοπικά μέσα μεταφοράς ή ταξί.
• Το αποτέλεσμα: Ο τουριστικός πλούτος διαχέεται άμεσα στην πραγματική, μικρομεσαία οικονομία. Ωφελούνται επαγγέλματα που παλαιότερα δεν είχαν καμία πρόσβαση στο τουριστικό χρήμα (παντοπωλεία, καθαριστήρια, τεχνίτες ανακαινίσεων κ.λπ.).

Πριν από την έλευση των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών, η παραοικονομία και η «μαύρη» ενοικίαση δωματίων ή εξοχικών (τα παλιά ενοικιαζόμενα δωμάτια με το κλειδί στο χέρι έξω από τα λιμάνια) αποτελούσαν κοινό μυστικό.

• Η συμβολή: Σήμερα, με τη διασύνδεση των πλατφορμών (Airbnb, Booking κ.λπ.) με την ΑΑΔΕ και το Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής, η συντριπτική πλειοψηφία των συναλλαγών είναι 100% ψηφιακή και ιχνηλάσιμη.
• Το αποτέλεσμα: Το κράτος εισπράττει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως μέσω της φορολογίας εισοδήματος, του ΦΠΑ και των ειδικών τελών (όπως το τέλος ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση). Αυτά τα έσοδα μπορούν –και πρέπει– να επανεπενδύονται από την πολιτεία για τη βελτίωση των δημόσιων υποδομών.

Πριν από την έκρηξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης, χιλιάδες ακίνητα στην Ελλάδα, ειδικά στα αστικά κέντρα και σε παραδοσιακούς οικισμούς, ρήμαζαν από την εγκατάλειψη.

• Η συμβολή: Η ανάγκη για τη δημιουργία ελκυστικών καταλυμάτων οδήγησε σε ένα τεράστιο κύμα ιδιωτικών επενδύσεων για την ανακαίνιση παλαιών, κλειστών διαμερισμάτων και ιστορικών κτιρίων.
• Το αποτέλεσμα: Αναβαθμίστηκε η αισθητική και η ενεργειακή κλάση του κτιριακού αποθέματος πολλών περιοχών, αυξήθηκε η ασφάλεια στις γειτονιές (καθώς φωτίστηκαν και κατοικήθηκαν σκοτεινά, άδεια κτίρια) και διασώθηκε η αρχιτεκτονική κληρονομιά που διαφορετικά θα κατέρρεε.

Οι τουριστικές αγορές είναι ευάλωτες σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς (πανδημίες, γεωπολιτικές κρίσεις, οικονομική ύφεση). Οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες έχουν τεράστια σταθερά έξοδα και δύσκολα προσαρμόζονται στις απότομες αλλαγές της ζήτησης.

• Η συμβολή: Η βραχυχρόνια μίσθωση χαρακτηρίζεται από εξαιρετική ελαστικότητα. Αν η ζήτηση πέσει, ένα κατάλυμα μπορεί πολύ εύκολα να αποσυρθεί από την πλατφόρμα και να διατεθεί στην παραδοσιακή μακροχρόνια μίσθωση. Αντίστροφα, σε περιόδους μεγάλων διοργανώσεων ή αιχμής, μπορεί να απορροφήσει τη ζήτηση χωρίς να χρειάζεται να χτιστούν νέα, ενεργοβόρα ξενοδοχεία.
• Το αποτέλεσμα: Δημιουργείται ένα «μαξιλάρι ασφαλείας» για την τουριστική αγορά, η οποία γίνεται πιο ανθεκτική και προσαρμόσιμη στις εκάστοτε συνθήκες.

Για να παραμείνει ο τουρισμός «υγιής», η λύση δεν είναι η δαιμονοποίηση ή η ολοκληρωτική απαγόρευση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, καθώς κάτι τέτοιο θα στερούσε από την ελληνική οικονομία πολύτιμους πόρους και θα οδηγούσε ξανά σε μονοπωλιακές πρακτικές.

Το κλειδί βρίσκεται στη χρυσή τομή: τη θέσπιση δίκαιων κανόνων (όπως χρονικοί περιορισμοί ή ανώτατα όρια ανά περιοχή, ανάλογα με τις ανάγκες στέγασης) ώστε να συνυπάρχουν αρμονικά τα ξενοδοχεία, τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης και η ανάγκη των μόνιμων κατοίκων για προσιτή στέγη. Όταν το μοντέλο είναι ισορροπημένο, κερδισμένοι βγαίνουν όλοι.

Αν συμφωνείτε με το άρθρο, μπορείτε να το κοινοποιήσετε στα social media.