Η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά, με τις τιμές αγοράς κατοικιών και τα ενοίκια να κινούνται σταθερά ανοδικά τα τελευταία χρόνια. Παρά τις συχνές συζητήσεις για τον ρόλο της βραχυχρόνιας μίσθωσης ή της Golden Visa, νέα μελέτη του ΚΕΦίΜ επιχειρεί να φωτίσει τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο βασικός παράγοντας πίσω από την αύξηση του κόστους στέγασης είναι η μεγάλη και επίμονη απόκλιση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικιών.
Το παράδοξο των κενών κατοικιών
Η ζήτηση αυξάνεται παρά τη δημογραφική συρρίκνωση
Το δίλημμα
Το δίλημμα
Η μελέτη προειδοποιεί ότι μέτρα τα οποία αυξάνουν αποκλειστικά τη ζήτηση, χωρίς παράλληλη ενίσχυση της προσφοράς, ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση των τιμών.
Προγράμματα επιδότησης αγοράς κατοικίας ή διευκόλυνσης της πρόσβασης σε στεγαστικά δάνεια μπορούν να βοηθήσουν νοικοκυριά να αποκτήσουν στέγη, αλλά σε μια αγορά με περιορισμένο αριθμό διαθέσιμων ακινήτων ενδέχεται να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των αγοραστών και να ωθήσουν τις τιμές ακόμη υψηλότερα.
Για τον λόγο αυτό, οι συντάκτες της μελέτης υπογραμμίζουν την ανάγκη υιοθέτησης πολιτικών που θα αυξήσουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών, είτε μέσω νέων κατασκευών είτε μέσω της επαναφοράς αδρανών ακινήτων στην αγορά.
Η μεγάλη πρόκληση των επόμενων ετών
Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η ελληνική αγορά κατοικίας βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες μιας δεκαετούς επενδυτικής καθίζησης, οι οποίες δεν μπορούν να ανατραπούν άμεσα.
Η ανάκαμψη της οικοδομής και των επενδύσεων αποτελεί προϋπόθεση για την αποκλιμάκωση των τιμών, καθώς χωρίς σημαντική αύξηση της προσφοράς οι πιέσεις στην αγορά κατοικίας αναμένεται να παραμείνουν έντονες.
Σε μια περίοδο όπου το στεγαστικό κόστος απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον από τα συμπτώματα στις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος. Και σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η λύση δεν βρίσκεται μόνο στον περιορισμό της ζήτησης, αλλά κυρίως στην αποκατάσταση της παραγωγής νέων κατοικιών και στη διεύρυνση της διαθέσιμης προσφοράς στην αγορά.