Ρεύματα ζεστού ιαματικού νερού, πισίνες, τζακούζι, χαμάμ και πολλαπλά δωμάτια θεραπείας. Αυτές είναι κάποιες από τις ανέσεις που απολαμβάνουν στα κέντρα ευεξίας οι επισκέπτες της μικρής, κομψής πόλης Σπα, στους δασώδεις λόφους του ανατολικού Βελγίου. Πρόκειται για το μέρος από όπου ξεκίνησε μια ολόκληρη διεθνής βιομηχανία ευεξίας.
Μέχρι τον 18ο αιώνα το Σπα είχε επανεφεύρει τον εαυτό του ως ένα από τα πιο μοντέρνα θέρετρα της Ευρώπης. Τα μεγαλοπρεπή δημοτικά λουτρά του κτίστηκαν το 1868, και υπό τη βασιλεία του Λεοπόλδου Β’ του Βελγίου επαναπροσδιορίστηκε σκόπιμα ως το «μαργαριτάρι των Αρδενών». Με την πάροδο του χρόνου η πόλη άρχισε να προσελκύει αριστοκράτες, καλλιτέχνες, πολιτικούς και άλλες προσωπικότητες που αναζητούσαν θεραπείες.
Η κληρονομιά της εντοπίζεται στο Μουσείο της Πόλης του Νερού, σε μια πρώην βασιλική βίλα στην άκρη του πάρκου της πόλης. Περιλαμβάνει τον μνημειώδη πίνακα του βέλγου ζωγράφου Αντουάν Φοντέν με τίτλο «Βιβλίο επισκεπτών», από το 1894, και προσφέρει μια εκτεταμένη λίστα 92 επώνυμων επισκεπτών της πόλης ανά τους αιώνες – από τον βασιλιά Κάρολο Β’ μέχρι τον Καρτέσιο και τον Βολτέρο.
Οι πιο πρόσφατοι διάσημοι επισκέπτες του Σπα, όπως ο Τζον Λένον, ο Ντέιβιντ Μπόουι, ο Πάμπλο Πικάσο, αλλά και ο Κάρολος Ντίκενς, δεν πρόλαβαν να συμπεριληφθούν στον διάσημο πίνακα του Φοντέν, σύμφωνα όμως με το BBC ενίσχυσαν τη φήμη της πόλης ως σημείου υποδοχής επωνύμων.
Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, η ιδέα του spa έχασε τον γεωγραφικό προσδιορισμό της. Αυτό που ξεκίνησε ως συγκεκριμένη πρακτική συνδεδεμένη με το μεταλλικό νερό και τον τόπο εξελίχθηκε σε μια παγκόσμια βιομηχανία ευεξίας που περιλαμβάνει τα πάντα – από ιαματικά λουτρά και θεραπείες ομορφιάς μέχρι κλινικές μακροζωίας και ψηφιακές αποτοξινώσεις.
Καθώς τα σύγχρονα, ειδικά κατασκευασμένα θέρετρα πολλαπλασιάζονταν, η ίδια η πόλη που τα γέννησε έσβησε από το προσκήνιο, με τα ιστορικά λουτρά και τα ξενοδοχεία της να υποχωρούν εξαιτίας του ανταγωνισμό. Αλλά η τύχη της άλλαξε στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας.
Το 2021 το Σπα έγινε επίσημα τμήμα των διεθνικών Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, που είναι γνωστά ως οι «Μεγάλες Λουτροπόλεις της Ευρώπης» – ένας χαρακτηρισμός που αναγνωρίζει όχι μόνο την αρχιτεκτονική, αλλά και τις ζωντανές παραδόσεις ευεξίας και κοινωνικής τελετουργίας. Σήμερα η βελγική πόλη ανασυστήνεται αθόρυβα, επιστρέφοντας στις ρίζες της.
Αυτές οι ρίζες είναι εμφανείς στο εσωτερικό τού συγκροτήματος ευεξίας Les Thermes de Spa (Ιαματικές Πηγές του Σπα), μια τολμηρή κατασκευή από χάλυβα και γυαλί, που υψώνεται από τη δασώδη πλαγιά του λόφου στον οποίο βρίσκεται η πόλη. Εγκαινιάστηκε το 2004 για να αντικαταστήσει τα ετοιμόρροπα λουτρά του 19ου αιώνα και σχεδιάστηκε, όχι ως ένα διάλειμμα από το παρελθόν, αλλά ως συνέχεια της παράδοσης των λουτρών του Σπα.
Αλλά και σε άλλα σημεία τα ιστορικά λουτρά αναβιώνουν. Το μεγαλοπρεπές νεομπαρόκ Les Bains de Spa, το οποίο έκλεισε το 2003 και παρέμεινε εγκαταλελειμμένο για χρόνια, άνοιξε ξανά το 2025 ως ένα σχολαστικά ανακαινισμένο ξενοδοχείο πέντε αστέρων και σπα. Αν και δεν χρησιμοποιεί πλέον το ιαματικό νερό της πόλης, το υπόγειο σπα του εκτείνεται γύρω από μια κεντρική πισίνα, με χαμάμ, σάουνες και ζεστά αφρώδη λουτρά ρωμαϊκού στιλ.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News