Ένας αρχαιολογικός χώρος δεν είναι μόνο ένα σημείο στον χάρτη ή μια στάση στις διακοπές. Για τους ανθρώπους που ζουν δίπλα του, μπορεί να αποτελεί κομμάτι της καθημερινότητας, της συλλογικής μνήμης και της τοπικής τους ταυτότητας. Παράλληλα, μπορεί να συνδέεται με προσδοκίες για τουριστική ανάπτυξη, αλλά και με διαφορετικές απόψεις για τη χρήση και την προστασία του. Αυτή τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στην αρχαιολογία, τον τουρισμό και τις τοπικές κοινωνίες επιχειρεί να διερευνήσει η ερευνητική πρόταση Archaeotour, με επίκεντρο τον ελληνικό νησιωτικό χώρο. Μια έρευνα που ξεχώρισε Η πρόταση κατέλαβε την 44η θέση ανάμεσα σε 150 προτάσεις που επιλέχθηκαν για χρηματοδότηση, από συνολικά 1.670 υποψηφιότητες σε επτά ευρύτερα επιστημονικά πεδία. Βρέθηκε επίσης ανάμεσα στις δέκα καλύτερες της υποενότητας Κοινωνικής και Πολιτισμικής Ανθρωπολογίας. Η αξιολόγηση και η χρηματοδότησή της συνδέονται με τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας και το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας. Το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης προβλεπόταν να τη φιλοξενήσει και να την υποστηρίξει για διάστημα τριάμισι ετών. Τα νησιά ως πεδίο συνάντησης Το γεωγραφικό πλαίσιο περιλαμβάνει τη Δήλο, τη Ρήνεια και τη Μύκονο στις Κυκλάδες, καθώς και το Μεγανήσι και τη Λευκάδα στο Ιόνιο. Οι βασικές μελέτες περίπτωσης εστιάζουν σε δύο τοπικές νησιωτικές κοινωνίες: στη Μύκονο, σε σχέση με τους αρχαιολογικούς χώρους της Δήλου και της Ρήνειας, και στο Μεγανήσι, γύρω από προϊστορικές θέσεις. Οι τελευταίες εντοπίστηκαν από επιφανειακή έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης και συνδέονται με την Παλαιολιθική Εποχή και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Τι σημαίνουν τα μνημεία για τους κατοίκους Στο επίκεντρο δεν βρίσκονται μόνο τα ίδια τα ευρήματα, αλλά κυρίως οι σχέσεις που αναπτύσσουν οι άνθρωποι μαζί τους. Πώς αντιλαμβάνονται οι κάτοικοι ένα μνημείο; Ποιο νόημα του δίνουν; Πώς το εντάσσουν στη ζωή τους και στην ιστορία που αφηγούνται για τον τόπο τους; Η έρευνα σχεδιάστηκε για να καταγράψει την υποδοχή, την υιοθέτηση και τη χρήση της αρχαιολογικής δραστηριότητας από διαφορετικές τοπικές ομάδες, εξετάζοντας τόσο τις συγκλίσεις όσο και τις πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων. Η αρχαιολογία πέρα από την ανασκαφή Κεντρικό ρόλο έχει η Δημόσια Αρχαιολογία, δηλαδή η μελέτη της σχέσης της αρχαιολογίας με την κοινωνία έξω από τα πανεπιστήμια και τους επιστημονικούς κύκλους. Η προσέγγιση αυτή εξετάζει ποιοι συμμετέχουν στη διαχείριση των μνημείων, ποιες πολιτικές εφαρμόζονται και πώς επηρεάζουν τη διαδικασία οι κυρίαρχες ιδέες και τα πολιτικά συμφέροντα. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η δυνατότητα των κατοίκων να έχουν ενεργό ρόλο στον ορισμό και στη διαχείριση της πολιτιστικής τους κληρονομιάς. Ακούγοντας τις τοπικές κοινωνίες Για να μελετηθούν αυτές οι σχέσεις, προβλέπεται συνδυασμός εθνογραφικής έρευνας πεδίου και αρχειακής έρευνας. Η αρχαιολογία συναντά έτσι την κοινωνική ανθρωπολογία και τις σπουδές τουρισμού. Στόχος είναι να διερευνηθούν οι κοινωνικές ταυτότητες που διαμορφώνονται γύρω από τα κατάλοιπα του παρελθόντος και η διαδικασία μέσα από την οποία αυτά αναγνωρίζονται ως κληρονομιά. Η σύγκριση των νησιωτικών περιπτώσεων προσφέρει διαφορετικές οπτικές για τη σχέση της αρχαιολογίας με το κοινό και με τις επιδιώξεις τουριστικής ανάπτυξης. Τουρισμός με βάση τις ανάγκες του τόπου Μία από τις βασικές προσδοκίες του εγχειρήματος είναι η κοινωνική και οικονομική ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών. Μέσα από την παρουσίαση των εμπειριών και των αντιλήψεών τους, οι κάτοικοι μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη ορατότητα και να διατυπώσουν τις δικές τους θέσεις για τη χρήση του πολιτισμού τους. Το ζητούμενο είναι μια τουριστική ανάπτυξη που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες τους και το νόημα που οι ίδιοι δίνουν στην κληρονομιά τους. Πρόκειται για επιδιωκόμενη συμβολή της έρευνας, όχι για ήδη καταγεγραμμένο αποτέλεσμα. Συνεργασίες που συνδέουν γνώση και καθημερινότητα Ο σχεδιασμός προβλέπει ενημέρωση και συνεργασία με φορείς πολιτισμού και τουρισμού, όπως ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού, οι αρχαιολογικές εφορείες και οι δήμοι. Κοινές πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δράσεις με το πανεπιστήμιο θα μπορούσαν να υποστηρίξουν νέες κατευθύνσεις στην πολιτιστική και τουριστική πολιτική. Παράλληλα, η συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες επιδιώκει να συμβάλει στη δημιουργία νέων τουριστικών προϊόντων και προτάσεων ποιοτικού τουρισμού. Η γνώση επιστρέφει στην κοινωνία Στα προβλεπόμενα αποτελέσματα περιλαμβάνονται μια μονογραφία, επιστημονικές δημοσιεύσεις και μια ψηφιακή πλατφόρμα για πολιτιστική και εκπαιδευτική χρήση. Σχεδιάζονται επίσης θερινά σχολεία, σεμινάρια και ημερίδες, καθώς και συνεργασίες με τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δημοτικές βιβλιοθήκες, αναγνωστικές λέσχες και συλλόγους. Με αυτόν τον τρόπο, η ερευνητική γνώση επιδιώκεται να φτάσει και στους ανθρώπους των τόπων που μελετώνται. Μια σκέψη για μοίρασμα Γνωρίζατε αυτή την πλευρά της σχέσης αρχαιολογίας και τουρισμού; Αν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα, μπορείτε να μοιραστείτε το κείμενο και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.
Διάρκεια άρθρου:
3
Λεπτά
