Ο υπερτουρισμός είναι η σύγχρονη αστική μάστιγα του πλανήτη. Το 2025 η Ιαπωνία υποδέχτηκε περίπου 43 εκατομμύρια επισκέπτες, τον υψηλότερο αριθμό που έχει καταγραφεί στην ιστορία της, ενώ η Ευρώπη φιλοξένησε πάνω από το 50% των 1,5 δισ. διεθνών αφίξεων παγκοσμίως.
Με τα διεθνή ταξίδια να προβλέπεται ότι θα οδηγήσουν σε 1,8 δισ. αφίξεις έως το 2030, κυβερνήσεις σε όλον τον κόσμο ψάχνουν εναγωνίως να βρουν τρόπους διαχείρισης της τουριστικής πίεσης, όπως αναφέρει δημοσίευμα του BBC που παρουσιάζει τις πιο αμφιλεγόμενες μεθόδους διαχείρισης του φαινομένου.
Κάποια από τα μέτρα που προτείνονται θα φαίνονταν ακραία μέχρι και πριν από λίγα χρόνια – έλεγχοι πλήθους μέσω της ΤΝ, τοποθέτηση φυσικών φραγμάτων, τριπλές χρεώσεις τουριστικής εισόδου, ακυρώσεις εμβληματικών φεστιβάλ. Πολλές χώρες επιδιώκουν την αποσυμφόρηση των επισκέψεων, τρόπους καλυτέρευσης της συμπεριφοράς τους ή επέκταση της τουριστικής σεζόν. Ιδού τα πέντε πιο πρωτότυπα μέτρα καταπολέμησης του υπερτουρισμού που προτείνει το BBC.
Ιαπωνία: Αποκλεισμοί και περιορισμοί
Η ακύρωση του φεστιβάλ ανθοφορίας κερασιών για το 2026 είναι η πιο πρόσφατη από τις κλιμακούμενες απόπειρες της Ιαπωνίας να διαχειριστεί τον υπερτουρισμό. Το 2024, η πόλη Φουτζικαγουαγκουτσίκο έστησε ένα φυσικό φράγμα για να εμποδίσει την πρόσβαση σε ένα δημοφιλές σημείο για selfies, στο όρος Φούτζι, καθώς οι επισκέπτες σκαρφάλωναν σε στέγες, αγνοώντας τους φύλακες και τους κανόνες ασφαλείας.
Το Κιότο, που εδώ και καιρό αντιμετωπίζει προβλήματα με τα πλήθη τουριστών, απαγορεύει πλέον τις φωτογραφίσεις γκεϊσών και περιορίζει την πρόσβαση σε ορισμένα σοκάκια του ιστορικού Γκιόν, μιας από τις πιο δημοφιλείς περιοχές αξιοθέατων της πόλης. Πρόσφατα, μάλιστα, η πόλη στράφηκε στην τεχνολογία, λανσάροντας ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης πλήθους, επιχειρώντας να συνεργαστεί με τους επισκέπτες της πιο αποτελεσματικά.
Το νέο εργαλείο «Πρόβλεψης Συμφόρησης» προτείνει τις καλύτερες ημέρες και ώρες για επίσκεψη στα αξιοθέατα, ενώ η εφαρμογή Smart Navi παρέχει ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο για τα επίπεδα συνωστισμού. Η πρωτοβουλία Hidden Gems προωθεί έξι πιο ήσυχες περιοχές, πέρα από τους διάσημους ναούς, και το Hands Free Kyoto προσφέρει υπηρεσίες μεταφοράς και αποθήκευσης αποσκευών για τη μείωση του συνωστισμού στα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Οι ταξιδιωτικοί πράκτορες της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου προσαρμόζονται και αυτοί. Ο όμιλος Inside Travel Group έχει σκόπιμα μετατοπίσει την εστίασή του στην Ιαπωνία σε πέντε περιοχές με περιορισμένη επισκεψιμότητα: την Τογιάμα, τη Ναγκόγια, το Ναγκασάκι, το Αομόρι και το Γιαμαγκούτσι.
ΗΠΑ: Τουριστικές χρεώσεις
Οι ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει μια πιο απροκάλυπτη οικονομική προσέγγιση στο πρόβλημα. Το τεράστιο σύστημα Εθνικών Πάρκων των ΗΠΑ, που περιλαμβάνει 433 πάρκα σε 85 εκατομμύρια στρέμματα, αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης για τους επισκέπτες, αλλά οι μισοί συγκεντρώνονται σε 25 πάρκα, γεγονός που οδηγεί σε συνωστισμούς, τεράστιες ουρές και υπερβολική συσσώρευση σκουπιδιών.
Το 2026 επιβλήθηκε επιβάρυνση ύψους 100 δολαρίων (85 ευρώ) ανά αλλοδαπό επισκέπτη στα 11 πιο δημοφιλή εθνικά πάρκα της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του επιβλητικού Γκραν Κάνιον. Το ετήσιο πάσο «America the Beautiful», που καλύπτει όλους τους ομοσπονδιακούς χώρους αναψυχής, κοστίζει πλέον 250 δολάρια (213 ευρώ) για τους ξένους υπηκόους και 80 δολάρια (68 ευρώ) για τους αμερικανούς πολίτες.
Η πολιτική αυτή ήρθε ως επακόλουθο εκτελεστικής εντολής του Λευκού Οίκου που ζητούσε από το υπουργείο Εσωτερικών να αυξήσει τα τέλη για τους αλλοδαπούς επισκέπτες, γεγονός που σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερες ουρές εισόδου, καθώς το προσωπικό των πάρκων αναγκάζεται να επαληθεύει την υπηκοότητα και να ελέγχει τις ταυτότητες των τουριστών.
Η αύξηση στο αντίτιμο εισόδου, σε συνδυασμό με τα δρακόντεια μέτρα της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στους ξένους επισκέπτες, έχει αντίκτυπο στις κοινότητες που ζουν κοντά σε ομοσπονδιακά πάρκα. Οι ξένοι συμβάλλουν δυσανάλογα στις τοπικές τουριστικές οικονομίες, και ακόμη και μια μέτρια αποτροπή τους μπορεί να επηρεάσει ξενοδοχεία, εστιατόρια και ταξιδιωτικούς πράκτορες.
Τζαμάικα: Ανακατεύθυνση της εποχικότητας
Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, η Τζαμάικα χρησιμοποιεί κίνητρα αντί για περιορισμούς. Επιθυμώντας να προσελκύσει ξανά τουρίστες, μετά την καταστροφή που προκάλεσε ο τυφώνας Μελίσα το 2025, το νησί της Καραϊβικής ακολουθεί μια δημιουργική πορεία για να διασφαλίσει ότι θα έρθουν σε περιόδους εκτός αιχμής. Πλέον, τα μεγάλα ταξιδιωτικά γραφεία προσφέρουν κάλυψη για βροχόπτωση –ακόμα και την περίοδο των τυφώνων– σε όλα τα πακέτα τους.
Εάν ο καιρός πληροί το όριο της «υπερβολικής βροχόπτωσης», οι ταξιδιώτες των πακέτων λαμβάνουν επιστροφή των χρημάτων τους, με παράλληλη δυνατότητα να συνεχίσουν τις διακοπές τους στο νησί επισκεπτόμενοι τα εσωτερικά αξιοθέατα της χώρας – όπως το Μουσείο Μπομπ Μάρλεϊ στο Κίνγκστον ή το φεστιβάλ γευσιγνωσίας ρούμι, στην κοιλάδα Νάσο. Με αυτή τη μέθοδο σημειώνεται πιο ισορροπημένη ροή τουριστών όλον το χρόνο.
Ισπανία: Αλγοριθμική διαχείριση πλήθους
Η Μαγιόρκα, το ισπανικό νησί στο οποίο έχουν σημειωθεί οι μαζικότερες διαδηλώσεις κατά του υπερτουρισμού στην Ευρώπη, ποντάρει τώρα στην Τεχνητή Νοημοσύνη για την επίλυση των προβλημάτων συνωστισμού. Αργότερα εφέτος θα ενσωματώσει μια πλατφόρμα ΤΝ στον νέο της ιστότοπο, η οποία θα χρησιμοποιεί δεδομένα επισκεπτών σε πραγματικό χρόνο και θα καθοδηγεί τους τουρίστες.
Το νέο εργαλείο θα αναγράφει τις ιδανικές ώρες για επισκέψεις σε δημοφιλή αξιοθέατα, προτείνοντας παράλληλα εναλλακτικές λύσεις εκτός των συνηθισμένων – από τοπικά εργαστήρια χειροτεχνίας, όπως η υαλουργία και η παραδοσιακή ύφανση λάτρα, έως επισκέψεις σε οινοποιεία και σε παραγωγούς ελαιολάδου. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να ενθαρρυνθεί η εξερεύνηση πέρα από την τυπική εικόνα του σλόγκαν «ήλιος και παραλία».
Παράλληλα με τη χρήση της εφαρμογής Τεχνητής Νοημοσύνης, το υπουργείο Τουρισμού της Μαγιόρκα ξεκίνησε την καμπάνια Ca Nostra (Το Σπίτι μας), η οποία ενθαρρύνει τους επισκέπτες, αλλά και τους κατοίκους, να αντιμετωπίζουν το νησί ως σπίτι τους και να δεσμεύονται για την προστασία των τοπίων, των παραδόσεων και των κοινοτήτων του.
Δανία: Παροτρύνσεις για σωστότερη συμπεριφορά
Η Κοπεγχάγη είναι ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης, με πρόβλεψη για ανάπτυξη έως και 24% μέχρι το 2030. Για να αποτρέψει ορισμένα από τα πρώιμα προβλήματα του υπερτουρισμού, η πρωτεύουσα της Δανίας πειραματίζεται με κίνητρα συμπεριφοράς.
Το CopenPay, που ξεκίνησε το 2024, επιτρέπει στους επισκέπτες να «πληρώνουν» για εμπειρίες μέσω βιώσιμων δράσεων, όπως το καγιάκ, ενώ παράλληλα συλλέγουν σκουπίδια από κανάλια ή επισκέπτονται μουσεία με ποδήλατο. Περισσότεροι από 30.000 τουρίστες έχουν συμμετάσχει στο πρόγραμμα μέχρι στιγμής, με τις ενοικιάσεις ποδηλάτων να αυξάνονται κατά 59% κατά τη διάρκεια της πρωτοβουλίας.
Παράλληλα, το 70% των συμμετεχόντων αναφέρουν ότι απέκτησαν νέες συνήθειες μέσω του προγράμματος, τις οποίες πλέον εφαρμόζουν και στις πατρίδες τους – από μεγαλύτερους χρόνους ποδηλασίας μέχρι πιο σωστή διαλογή απορριμάτων. Το μοντέλο έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον τουλάχιστον 100 διεθνών προορισμών, με το Βερολίνο και τη Νορμανδία να προσαρμόζουν τώρα παρόμοια προγράμματα.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News